ఏకాంత పర్వదినం

క్రీనీడ జీవితాన

వెలుగు కమ్మదు చీకటి వెలగదు

 

ఎవరూ ‘నా’ కాదు, ఎవరూ ‘పర’ కాదు

దోబూచులాటల పరీక్షల్లో ఈరోజు విత్ హెల్డ్

 

ఆత్మలో నిండుగా నిలిచినవారు

సమస్త శక్తులూ క్రూరంగా తొలిచినవారు

 

ఆశని రద్దు చేసిన బౌద్ధ దమ్మం

లేజివుళ్ళని తుంచిన మృదు హస్తం

 

తోడులెక్కల మనుషుల నుంచి

మాయమైన ఒక పర్వదినం

ఏకాంతాన్ని తొలిచి నను పరుండబెట్టి

లాలించి ఆలించి చెప్పిన తియ్యని సత్యం

నీకు నువ్వే చాలా ప్రత్యేకం, నేను నీ దానిని  

 

 

ప్రకటనలు

మానవసంబంధాల్లోని విషాదానికీ అద్భుతానికీ ఒకగుర్తు – నీల

http://pustakam.net/?p=20002

 

వ్యాసకర్త : జయశ్రీ నాయుడు

దాదాపుగా ఆరు వందల పేజీల కథా గమనాన్ని సమీక్ష గా కుదించాలంటే కష్టమే. అందులోనూ జాజిమల్లితో పాటు ఆరేళ్ళు ప్రయాణించిన నీల. ఎన్నో మానసిక విశ్లేషణలని చెక్కు చెదరని పద బంధనం తో అక్షర రూపం కల్పించినపుడు, నామ మాత్రపు విశ్లేషణని మించింది ఏదో పంచుకోవాలన్న తపన నుంచి కొన్ని భాగాలుగా యీ పుస్తకాన్ని చదువుతూ అర్థం చేసుకోవలని నిర్ణయించుకున్నాను. అందుకే ఇలా నీల మీదుగా నా లోకి ప్రవహించిన అక్షరస్పర్శకి పులకరింతలాంటి పలవరింత.
మొదటి పేజీ నుంచి వంద పేజీ ల ప్రయాణం చేసే వరకు, పరదేశి, సదాశివం, ఆటో రాజు మనకి ఎంతో పరిచయస్తుల లిస్ట్ లో చేరిపోతారు. సూర్యం మీద నీల కు వున్నంత ప్రేమ మనలో చేరిపోతుంది. నీల తల్లి చంద్రకళ, ఆరంజోతి పాత్రలమనసు లోతులు ఉలు స్వేటర్ అల్లినట్టు క్లిష్టత కలిసిన వెచ్చదనం నన్ను తాకింది.

The lines I love to quote

* సదాశివం నీల తో “నలుగురు నాలుగు దెబ్బలు వేసినపుడు ఏడవ లేదు కదాని నువ్వూ దెబ్బ వేయకేం?”

* దుఖపు నదుల్లో ఈతలు కొట్టడం నేర్చిన వారికి ఒడుపు తెలీదా ఒడ్డుకు రావడానికి.

* ఆమె (ఆరంజోతీ) మాటలు వున్నాయి అంటే అపుడే బొడ్డు పేగు కోసిన బిడ్డ లంత నగ్నం గా వుంటాయి.

*****””. *********. ********

నీల తల్లి చంద్రకళ కి చదువుకోక పోయినా, కష్టపడి పనిచేసి జీవితాన్ని వున్నంతలో కళాత్మకం గా జీవించాలనే తపన. కానీ తండ్రి పరశి లో తాగుడూ, వాగుడూ, భార్యని హింసించడం తప్ప మరో మాట వుండదు. ఆటో రాజు పట్ల తల్లి ఆకర్షితురాలవ్వడాన్ని చాయా మాత్రం గా నీల జ్ఞాపకాలుగా నేర్పుగా కథనం లో చొప్పించింది రచయిత్రి. నీల ప్రతి స్పందనని కూడా వర్ణిస్తూ ఆ సమయం లో (జెయింట్ వీల్ లో జంటగా) వాళ్ళిద్దరూ చాలా అందం గా కనిపించారు అని చెప్పడం తప్పొప్పులని మించిన మనో ప్రపంచం నీల పాత్రలో వుందని మనకు చెప్పడం అనుకోవచ్చు.

భార్యకూ ఆటో రాజుకూ మధ్య సంబంధాన్ని పసిగట్టిన పరశి వాళ్ళిద్దరినీ చంపి జైలుకు వెళ్ళేందుకు సిద్ధమవుతాడు. అదే సమయం లో నీలకు జీవితాంతం వెంటాడే సంఘర్షణ కు పునాది ఏర్పడుతుంది. మా అమ్మ లా కాకుండా, జీవితం అంతా ఒకళ్ళనే ప్రేమించి తోడుగా వుండాలి అన్న ఆలోచన, మూడో వ్యక్తి ప్రమేయం లేని వైవాహిక జీవితం – యీ రెండూ ఆమె జీవిత గమనాన్ని శాశించే శక్తులవుతాయి.

నీలకి దగ్గరుండి పెళ్ళి జరిపించిన పాశ్తర్ ఇంకా అతని భార్యా – ఈ రెండు పాత్రలూ మనుషుల్లోని మతాతీత మానవత్వాన్ని నిరూపిస్తాయి. గ్రామాల్లోని ప్రజల సమస్యల్లో క్రైస్తవ మిషనరీల దయా పూరిత చొరవని చూపిస్తుంది.

కోరి పెళ్ళి చేసుకున్న ప్రసాదు, గ్రహణ చాయలా ఆవరించే సరళ, ఆమె తల్లి లక్ష్మి కాంతం, ప్రసాదు ప్రవర్తన లోని శాడిస్టు చాయలు, వీటి మధ్య చదువు కొన్సాగించాలని నీల లోని ఎడతెగని ఘర్షణ, లాయర్ వసుంధర ప్రోత్సాహం – ఒక సామాన్య స్త్రీ జీవితం లోని అన్ని చాయల్ని రచయిత్రి స్పృశిస్తుంది.

ఈ 101-200 పేజీల్లో లాయర్ వసుంధర నీల తో మాట్లాడే యీ పేరా ఒక సామాజిక హెచ్చరిక:

“నానా రకాల (గృహ) హింసల నుంచి విముక్తి కోసమే అయినా మనుషులు విడిపోవడానికి సాయం చేయడం ఏవంత గర్వం గా వుండదు నీలా! వారికున్న ఉక్కిరిబిక్కిరి తనం లోంచి బైట పడెయ్యాలని చూస్తాం. విడకుల ప్రాసెస్ చాలా ఒత్తిడి పెడ్తుంది. తీరా అన్నీ ముగిసి ప్రపంచం లోకి కాలు మోపగానే చుట్టూ అంతులేని స్వేచ్చ. ఏం చేసుకోవాలో తెలీనంతటి స్వేచ్చ. బాగా పలవరించి పోతాం. కానీ స్వేచ్చ కూడా చాలా డిమాండ్ చేస్తుంది. మనకి అలవి గాకుండా వుంటుంది.

స్వేచ్చ లో మనకి మనం తప్ప ఎవరూ వుండరు. ఇష్టపడి వరిస్తాం కదా జాగ్రత్తగా హాండిల్ చేసుకోవాలి.

ఒదిగి వుండటమూ లేకపోతే తెగించేయడమూ – ఈ రెండిటి మధ్యా జీవిచే కళ ఒకటి వుంటుంది నీలా! నువు బాగా ఎదగాలి. ఎదగడం అంటే నలుగురిలో ప్రముఖం గా వెలిగిపోవడం కాదు. మన చిన్ని లోకం లో అదే…. మన అంతరంగం లో మనం ఎదగాలి. అపుడూ చాలా అందంగా మారి పోతాం”

 

***†************. ********* ************

పరదేశి కీ నీలకీ జాలరి జన జీవన సౌందర్యానికి ప్రతీకలా పరిచయమయ్యే పాత్ర పైడమ్మ .
పైడమ్మ ఒక ఫెమినైన్ అంతశ్చేతన అనిపిస్తుంది. తన చుట్టూ వున్న పరిస్థితుల రాపిడికి రాటు దేలినా, జీవితపు సున్నితత్వం పట్ల నమ్మకాన్ని పోగొట్టుకోని ధైర్యం అనిపిస్తుంది. నా చిన్నప్పుడు కాకినాడలో అడ్డకట్టు చీర, ముక్కున బుళాకి, పాయలోకి దూర్చిన కొప్పుతో ప్రకృతి లో భాగం గా ఇమిడిన ఆదిమత్వం కనిపించింది.
సముద్రం లోట నాకేటి కనపడతాదని అడిగినారు తవరు. నానేటి సెప్పగల్తు!సముద్రానికి సముద్రం లోపట ఏటి కనపడతాది”
కొడుకు గురించి చెప్తూ “ఆడి ఒళ్ళు అల్లదిగో ఆ నల్లరాతి కొండ మాదిరి. కానాడి మనసు మాత్తరం సేప మెత్తన”
వలలు పైకి లాగినాక ఏటగాళ్ళంతా ఏ సేప పడినాది అదెంత బరువు తూగుతాది అని కొట్టీసుకుంతంతే మావోడు మాత్త్రం వలలోపటి పిల్ల సేపల ఊపిరి ఆగే లోపు ఆటిని తీసి సముద్రం లోకి ఇసిరే వాడంత”.
పిల్ల చేపలు బరువు తూగక అమ్ముడు పోక కుళ్ళబెట్టి పారేసే కంటే, భవిష్యత్తులో ఉపయోగపడే పెద్ద చేపలయ్యే అవకాశాం వుంటుంది. ఒక మనిషికి పర్యావరణ సాన్నిహిత్యం, పరిసరాల అవగాహన రావడానికి చదువులే అవసరం లేదు. ఇలంటి జీవన సాంగత్యం వుంటే చాలు.
“ఈ సముద్రం నాకు బిడ్డల్లేని అప్ప మాదిరి. నా బిడ్డని దాని మురిపానికి అర్పించినానని మనసు రాయి సేసుకున్నా. “
డెబ్భైల్లో కాకినాడలో వుండటం వల్లనేమో, పైడమ్మ పాత్ర ప్రతి పదమూ నా ఎదురుగా నిలబడి సంభాషించినట్టే అనిపించింది. ఆ పాత్ర నుంచి బైటపడి మళ్ళీ కథ చదవడం కొనసాగించేందుకు ఒక వారం పట్టింది.

******************

పరదేశి, నీలల పరిచయం ప్రేమగా గాఢతని సంతరించుకునే సందర్భం లో అతను మరో అమ్మాయి గురించి ప్రస్తావించడం తో మళ్ళీ జీవితం లో భావ సంఘర్షణకి సిద్ధం గా లేని నీల, విసాఖ వదిలి హైదరాబాద్ రావడం తో పరదేశి పాత్ర పూర్తి తెరమరుగయ్యి, నెరేషన్ సదాశివ మీద ఫోకస్ అవుతుంది.
ఇందులో సదాసివ తండ్రి ప్రకాష్, అతని తండ్రి మత్తయ్య, సదాశివ తల్లి నీతాబాయి, ఆమె తండ్రి సాంబశివరావు ఇలా ఎన్నో పాత్రల్ని ఇముడ్చుకుంటూ, పాత సికిందరా బాద్ ని కథా గమనం లో చొప్పిస్తూనే, కథని ముందుకు తీసుకెళ్తూ, నీల ఆర్థికం గా మానసికంగా భావపరంగా స్థిమిత పడటాన్ని ఒక పట్టు సడలని కథా గమనం గా సాగి పోయింది.

నీల కూతురు మినో, సదాశివకి సహజ స్నేహిత. రెందు సముద్రాల హోరులో కూడా తన గొంతు విప్పుకునే జలపాతం. ఆధునికత పట్ల ఎంత అవగాహన వున్నా కూడా నీల, సదాశివా ల ని కుదిపేసే మార్పుకి ప్రతీక. దాన్ని కూడా పరస్పర అవగాహన ఆలంబనలతో సున్నితంగా ఏక్సెప్ట్ చేయిస్తుంది రచయిత్రి.

నీలని కూతురిలా చూసుకున్న పాష్టరమ్మనీ, , అలాగే నీలని పెళ్ళాడిన ప్రసాద్, ఇష్టపడిన పరదేశీ పాత్రల్ని కూడా అసంపూర్ణం గా వదిలెయ్యకుండా పీటముడులుగా బిగుసుకునే అంతస్సంఘర్షణలని తిరిగి అంతే నిష్పాక్షికంగా జీవితం లో అంగీకరించగలిగే ఎదుగుదలని పాత్రలకి ఇచ్చింది.
ఈ క్రమంలో ఎన్నో మానసిక విశ్లేషణలు చేస్తూ, నీలూ సదా శివల మధ్య ఒక బాలెన్స్డ్ బంధవ్యాన్ని, కండిషనల్ నుంచి అన్ కండిషనల్ టుగెదర్ నెస్ అంటే ఆ వ్యక్తులిద్దరూ ఎంత మెచ్యూర్డ్ గా వుండాలో ఓపికగా సన్నివేశాల్ని క్రియేట్ చేసిన నైపుణ్యం రచయిత్రిది.

చివరి వరకూ తల్లి చంద్రకళా, ఆమె ఇష్టపడిన ఆటో రాజుల నీడలు నీలని వెంటాడటం మానవు. ఆ భయాల్నీ, భావ ఘర్షణనీ ఎప్పటికప్పుడు మోస్తూనే, ఆ వత్తిడి కి లొంగకుండా ” I deserve better Life” అనుకునే నీల సంఘర్షించె ప్రతి ఒక్కరి మనసు తూలిక. ఆ నమ్మకం ఎంత అందాన్నీ, ఆర్ద్రతనీ మనలో నింపుతుందో ఆ నమ్మిక వున్నవారికే తెలుస్తుంది.

నా వరకూ “నీల” జాజి మల్లి కి మానస పుత్రిక. పుస్తకం ముగించాక ముచ్చటగా నాతో ప్రయాణించిన స్నేహ భావాలు అకస్మాత్ గా ముగిసాయేమో నన్న బెంగ కలిగింది. ఆధునికత ఎంతటి భీభత్సాన్ని అంతర్గతం గా మోస్తుందో అన్న విశ్వరూపం దాగుంది ఇందులో. ప్రతి మనసులో ఓదార్పు కి ఎంత ఆకలి క్షోభిస్తుందో, దాన్నుంచి మానవ సంబంధాల అణిచివేతలూ, తిరుగుబాటులు, ఆర్థిక అవగాహనలు, అంతశ్చేతన పిలుపులు — వీటన్నిటి ఎన్ సైక్లోపిడియా యీ ‘నీల’

నీల

నీల నవలపై కె. గంగాధర్ గారి సమీక్ష

నీల…నీల…నీల…
———————–
‘నీల’ త్వరగానే పూర్తి చేశాను. చాలా కాలంగా మంచి నవల చదవని లోటు తీరింది. స్త్రీ పురుష సంబంధాల మీద అంటే వివాహవ్యవస్థ మీద ఓ చర్చ ప్రారంభమైతే బావుణ్ణని చాలాసార్లు అనుకునేవాళ్ళం. చలం గారు మరికొంత కాలం ఆశ్రమ జీవితానికి వెళ్ళుండకపోతే, మరెవరైనా అందుకునే వరకూ కొనసాగించివుంటే, ఈ చర్చ అప్పుడే ప్రారంభమై వుండాల్సింది. కమ్యూనిస్టులకు సత్తా వుండి కూడా, వేరే ఎజెండా వల్ల సాహసించలేకపోయారు. ఒకరిద్దరు పరిమిత స్థాయిలో చర్చించారు. 

ఏలూరు జూట్ మిల్లు జీవితాన్ని కథావస్తువుగా ఓ నవల వస్తే బాగుంటుందని నేనూ ఏలూరు మిత్రులు అనుకునేవాళ్ళం. నాకు 1967 నుండి 1992 నెల్లిమర్ల కాల్పుల వరకూ జూట్ కార్మిక వ్యవహారాలతో బాగా సంబంధముంది. నవలలో ప్రస్తావించిన స్త్రీ కార్మికులను రెగ్యులరైజ్ చేయాలనే సమ్మె, మంచి ఎత్తుగడ. నవలకి సరైన కాలాన్ని ఎంచుకొన్నారు. దాదాపుగా రచయిత సృష్టించిన పాత్రలన్నీ రక్తమాంసాలతో సజీవంగా నాకు పరిచితులే. 

ఆ తర్వాతి కాలంలో మైక్రోఫైనాన్స్, డ్వాక్రాలు, ఇందిరాగాంధీ పాలన తర్వాత ఆడవాళ్ళని బైటికి లాక్కొచ్చిన అతి పెద్ద సందర్భం. వాళ్ళ జీవితాలను నిశ్శబ్ద తటాకంలో పెద్ద బండరాయిలా అల్లకల్లోలం చేసేసింది. కొందరు పూర్ణలు తయారయినా నష్టమే ఎక్కువ జరిగింది. నవల కొనసాగింపుకు అది కూడా మంచి ఘటన. మల్లీశ్వరి గారి నవలలో హీరోయిన్ నీల, నేనూ ఏలూరువాళ్ళం. 30 సంవత్సరాల తేడాతో మా ఇద్దరి సామాజిక నేపథ్యాలూ ఇంచుమించు ఒకటే. రెండు మూడు దశాబ్దాల తేడాతో స్థితిగతులు మారేటంత అభివృద్ధి మా ఊర్లో జరగకపోవడంతో, ఈనవల అర్ధం కావడానికి నేను గతం లోకి వెళ్ళాల్సిన అవసరం కూడా లేదు. అందుకు నేను, ఏలూరు ను అభివృద్ధి కి ఆమడ దూరం లో వుంచిన స్థానిక రాజకీయ నాయకులకు ఎంతైనా క్రుతజ్ఞుడను.
నీల రక్తమాంస పరిపుష్టమైన పాత్ర. జూట్ మిల్లు కార్మికుల కుటుంబాలలో వుండే వాతావరణం, పాత్రల స్వరూప స్వభావాలు, రచయిత్రి బాగా పట్టుకున్నారు. మా పేటల్లో వాడే పారిభాషిక పదాలు కూడా జూట్ పరిశ్రమకు సంబంధించినవే. పోరీలు(షిఫ్ట్ లు), అగ్రిమెంట్ లు, బోనస్, లేఆఫ్, లాకౌట్ లాంటివి . చివరి మాట మాత్రం కార్మికులను భయబ్రాంతులను చేసేది. అక్కడి రాజకీయ వాతావరణం కూడా తీవ్రంగా నే వుండేది. నీల తల్లికి ఆటో డ్రైవర్ తో వున్న చనువు తండ్రి నరిసి కి నచ్చదు. నీలకు కూడా అసౌకర్యంగానే వుంటుంది. తన తండ్రి వటవ్రృక్షం లా వుండాలని కోరుకునే నీల, పసితనం లోనే, మంచి చెడుల ఎంపీకకు కొలమానం మనుషులను చూసే పద్ధతి లోనే వుంటుందని తెలుసుకుంటుంది.

చంద్రకళ హత్యకు కారణమైన సామాజిక స్థితిగతులు ,మానవ సంబంధాలు నేనెరుగుదును. ఏమాత్రం కల్పన అవసరం లేకుండానే రచయతకి ఈ నవల లోని పాత్రలు తారసపడి వుంటాయి. ఆ కాలానికి నీలను, నీల లాంటి అభాగ్యులను ఆదరించేపాటి మానవతా వాదులకు కొదువ లేదు. మిల్లు కార్మికుల హక్కుల రక్షణ కోసం ప్రాణ త్యాగాలకు సిద్ధపడ్డ సూర్యం లాంటి సామాజిక కార్యకర్తలను కార్మిక అవసరాలు సృష్టించుతూనే వుంటాయి..ఐతే తడిక మీద వాలిన పిచ్చకలను మురిపెంగానూ,పారే నీటిని ఉత్సాహంగానూ చూసే సూర్యం పాత్రను అర్ధంతరంగా ఎందుకు ముగించారో నాకర్ధం కాలేదు. ఆరంజోతి పాత్రను మరింత మానవీయంగా చూపించడానికే రచయత ఈ పాత్రను ముగించి వుండాలి.
నీలకు ప్రసాద్ తో వివాహం జరిగి రాజమండ్రి చేరుతుంది. సరళ తో ప్రసాద్ కున్న స్నేహం ఆమోదించలేక పోతుంది.బాల్యం నుండే తనకెంతో ఇష్టమైన చదువు రాజమండ్రిలోనే పూర్తి చేస్తుంది. అక్కడ లాయర్ వసుంధర, రవి లాంటి పాత్రలు నీల వ్యక్తిత్వాన్ని తీర్చిదిద్దడానికి సహకరిస్తాయి. ప్రసాద్ సరళను పెళ్ళిచేసుకోవడాన్ని నిరసిస్తూ నీల బిడ్డతో సహా రోడ్డున పడుతుంది. బ్రతకడం కోసం అయిన అనుభవాలలోని చేదును భరించలేక, నీల తిరిగి ఏలూరు చేరుతుంది. 

అవి మహిళా సాధికారత పేరుతో ప్రభుత్వం, బ్యాంకులూ దిగువతరగతి మహిళలను లక్ష్యంగా కార్యక్రమాలు చేపట్టిన కాలం. డ్వాక్రా, మైక్రో ఫైనాన్స్ సంస్థలు ఉదృతంగా కార్యక్రమాలు ప్రారంభించాయి. ఇంటి పనులు చేసుకుంటూ, వేన్నీళ్ళకు చన్నీళ్ళు అన్నట్టు చిన్నచిన్న కుట్లు,అల్లికలూ చేసుకునే మహిళలు, బ్యాంకులూ, ప్రభుత్వ కార్యాలయాల చుట్టూ ప్రదక్షిణలు చేస్తున్న కాలం. నిశ్చల తటాకంలో పెద్ద బండరాయి పడ్డట్టు మహిళల జీవితాల్లో ఇది చాలా అల్లకల్లోలం రేపాయి. వారి సామాజిక, బౌద్ధిక జీవితాలు పెనుమార్పులకు గురయ్యాయి. గ్రామాల్లో వున్న చోటా నాయకులు ఈ మహిళలకు నాయకత్వం వహిస్తూ ఆ క్రమంలో ఆర్ధిక, రాజకీయాలలో ఒక మెట్టు పైకెగబాకారు.
వీటికి ప్రతినిధులు రత్నకర్, శుభాంజలి, సంపూర్ణలు. పూర్ణక్క ఎవరో తమకోసం ఆడించిన, నాటకంలో పాత్రధారి మాత్రమేనని నీల బాధపడుతుంది. పూర్ణక్కకు సహకరించే క్రమంలో, పరదేశి నీల జీవితంలో ప్రవేశిస్తాడు. పరదేశి తనకు ఆలంబనగా వుంటాడని నీల భావిస్తుంది. తను జీవితంలో కోల్పోయిన ప్రేమనంతా , పరదేశి నుండి తిరగి పొందాలని ఆశిస్తుంది. పరదేశి నుండి ప్రేమను ఆశించడం తప్పే ఐతే ఆ తప్పే చేయాలనుకుంటుంది. అతని జీవితంలో చేతన తో వున్న లవ్ రిలేషన్ గురించి తెలుస్తుంది.

మూడోవ్యక్తి ప్రమేయం వున్న ప్రేమ బంధానికీ భయపడి, మళ్ళీ పూర్ణక్క గూటికే చేరుతుంది .
తన గురువు ,లాయర్ వసుంధర సలహాపై ,నీల హైదరాబాద్ చేరుతుంది. ఒక సామాజిక కార్యక్రమంలో ప్రముఖ లాయర్ సదాశివతో పరిచయమౌతుంది .సదాశివ కార్మిక హక్కుల కోసం పనిచేసే లాయర్. ప్రత్యేక తెలంగాణ నాయకుడు కూడా. సంపన్న కుటుంబానికి చెందిన అతని తలిదండ్రులు విధ్యాధికులు. తల్లి పనిచేస్తున్న యూనివర్సిటీ ప్రాజెక్ట్ లో పని చేయడానికి నీలను ఒప్పిస్తాడు సదాశివ. నీల తన జీవితాన్ని గురించి చెప్తూ ‘తనకూ,బిడ్డకూ బ్రతికే హక్కు’ వుందని చెప్పడం, సదాశివను బాగా ఆకర్షిస్తుంది. 

సదాశివ నీల తొ సహజీవనం కోసం ప్రతిపాదిస్తాడు. నీలకు వచ్చే లాంటి పీడకలలతో స్నేహం చేయనని హామీ ఇస్తాడు. నీలకు జీవితం బాగా అర్ధమౌతుంది. ఆడా,మగా సంబంధాలలో సార్వజనీన విలువ లేమీ వుండవనీ, స్త్రీ గా వుండడం కంటే మనిషిగా రూపొందడమే ధన్యమని భావిస్తుంది. తన స్నేహితురాలు వస్తుందని ,రెండు రోజులు తనతో వుంటుందని సదాశివ చెప్పడంతో షాక్ అవుతుంది నీల. దానికి సమాధానం గా వ్యక్తిగత విషయాల బరువు తగ్గించుకుని సమాజం వైపు చూడమని చెప్తాడు సదాశివ.

సదాశివ నుండి వేరుపడడానికి నిర్ణయించుకున్న నీల, అజిత దగ్గరకు వెళ్తుంది. “మీరిద్దరూ పరస్పరం విశ్వాసం పెంచుకున్నారు. పెళ్ళి కూడా చేసుకున్నారనీ అనుకుంటున్నారు . ఇటువంటి పరిస్థితుల్లో నీ నిర్ణయం తప్పు” అంటుంది అజిత.

సదాశివ చెప్పిన స్నేహితురాలు తనకెంతో ఇష్టమైన వసుంధరే అని తెలిసి, నీల రాజీ పడుతుంది.
సదాశివ ప్రజలకోసం పని చేస్తాడనీ పరస్పర స్నేహాల్లో అనేక విషయాలుంటాయనీ, లైంగిక సంబంధాలు అతి చిన్న విషయమనీ చెప్తుంది వసుంధర. సదాశివతో తన ప్రవర్తన కు పశ్చాత్తాపపడుతుంది 28 ఏళ్ళ నీల.

రచయిత నీల పాత్రను అత్యంత శ్రద్ధగా మెట్టు మెట్టుగా నిర్మించారనిపిస్తుంది. పాత్రలన్నీవాస్తవంలోనే వున్నాయి. నరిసి, చంద్రకళ, ఆరంజోతి, సంపూర్ణ, పరదేశి, పైడమ్మ అంతా పాజిటివ్ పాత్రలే. వ్యతిరేక స్వభావాలు కలిగిన ప్రసాద్, సరళలు ఆయా పరిస్థితులలో అలా ప్రవర్తించారని నీల భావించడం లో మరింత ఔచిత్యం వుంది. ఈ నవలలోని పాత్రలన్నీ కథనం కోసం అవసరమే కానీ మత్తయ్య దంపతులు, ప్రకాష్-నీతూభాయ్ లు లేకపోయినా నవల ఔచిత్యానికి భంగం కలగదనిపించింది. కానీ వ్రృద్ధ దంపతులైన వీరు యాత్రలతో కాలక్షేపం చేస్తూ, యాత్రలలోఒకగది లో పడుకునే అలవాటు వల్ల ఇంటిదగ్గర కూడా ఒకే గదిలో వుంటున్నారని రచయిత రాసినపుడు సమంజసంగా అనిపించింది. మానవ సంబంధాలు ఎంత క్రూరమైన వో అంత ఆర్ధ్రమైనవి. మనుషులు తమ సంస్కారంతో, నూతన విలువలతో అన్నింటినీ ప్రేమభరితo చేయగలరు. సాటి మనుషుల మీద ప్రేమతో యుద్దాలు కూడా చేయగలరు……… ‘నీల’ ను స్రుష్టించిన మల్లీశ్వరి గారూ అభినందనలు.

 — with Jaji Malli Jaji.

 

కరుణా టీచర్

ఈ వారం ఆంధ్రజ్యోతి ఆదివారం అనుబంధంలో నేను రాసిన కరుణా టీచర్ కథ పబ్లిష్ అయింది. ఏడాదిన్నర తర్వాత రాసిన కథ.

ఏదో పొరపాటు వల్ల బాక్స్ ఐటమ్స్ లో ఇచ్చిన వాక్యాలు టెక్స్ట్ లో మిస్సయ్యాయి.

‘కరుణ మాట్లాడుతుంటే మిగతా ముగ్గురూ అబ్బురంగా విన్నారు.’ పేరాకి ముందు మొదటి బాక్స్ ఐటం రావాలి.

“ఉలిక్కిపడి అద్దం ముందు నుంచి కదిలింది.” పేరాకి ముందు రెండో బాక్స్ ఐటం రావాలి.

లోకానికంతా ఇట్లా చేర్చుకుని చదవమని చెప్పలేం కానీ వీలైన చోట చెపుదామని ఈ ప్రయత్నం.

సాహసగత్తెల సైకిల్ పోటీ

No automatic alt text available.

 

నవంబర్ నెల సప్తవర్ణలేఖ

20/10/16,
విశాఖపట్నం.

ప్రియమైన విమలా,
చినుకు ద్వారా నీ ఉత్తరం అందింది. భిన్నంగా వైవిధ్యంగా సాగిన నీ లేఖ చాలా ఆలోచనలను ఇచ్చింది. స్త్రీలు తమ ధిక్కారాన్ని ప్రకటించడానికి, తమని తాము స్థిరపరుచుకోవడానికి ఎంచుకునే పద్ధతులను చూసినపుడు వాళ్ళెంత సాహసులో కదా అని గర్వంగా ఉంటుంది. నేననుకుంటానూ స్త్రీలు ఎంతఎదిగినా, ఎదిగినచోటల్లా వాళ్ళని బలవంతానా ఒదిగించే వివక్షలు కాచుకుని ఉంటాయి అని. అంతోఇంతో చదువుకుని, తోచిన అనుభవాలు రాసుకుంటూ, సమూహాన్ని కలవరిస్తూ ఉండే నా మీద కూడా ఈ వివక్షలు పోవు. గొప్ప కవయిత్రి, కథకురాలు, ఉద్యమకారిణి అయిన నీ మీదా పోవు. మరెంత ఉన్నతస్థాయికి ఎదిగినవారి మీదైనా రూపం మార్చుకున్న భేదభావాలు వేధిస్తూనే ఉంటాయి.

మనమేం చేస్తాం మరి, సంస్కారం గల చోట మృదువుగానూ, తోలుమందపు లోకం మీద కాస్త గట్టిగానూ అరిచి చెప్పక తప్పదు కదా! మనకి తోచిన ధిక్కార పతాక ఎగురవేయక తప్పదు కదా! అట్లాంటి స్త్రీలను పరిచయం చేసినందుకు నీకు ధన్యవాదాలు. అటువంటి స్త్రీలలో కూడా ఏ గుర్తింపూ లేని ఇద్దరు అతిమామూలు ఆడపిల్లల పౌరుషాన్ని, అది వాళ్ళ అంతరంగాన్ని వెలిగించిన వైనాన్ని నీతో పంచుకుంటాను.

వివినమూర్తిగారు తరుచూ వాళ్ళమ్మాయి చెప్పిన ఒకమాటని కోట్ చేస్తూ ఉంటారు. ‘స్త్రీల సాధికారికత వాహనం నడపడం రావడం వల్లనే పరిపూర్ణమౌతుంది’ అని. చాలా సాధారణంగా కనిపించే ఈ వాక్యం మొత్తం మానవ ప్రగతి మూలాల్లో కీలకమైనదని అనిపిస్తూ ఉంటుంది నాకు. ఎంత నిగూఢమైన అర్థాన్ని పుణికిపుచ్చుకున్నది ఈ వాక్యం! జంతువులను లొంగదీసి మచ్చిక చేసుకుని సంచార జీవితాలను సులువు చేసుకున్న మనిషి ఈ రోజుకీ సంచారజీవే కదా. పొద్దుటినుంచీ రాత్రి ఇంటికి తిరిగివచ్చేవరకూ జనారణ్యంలో సంచరించడానికి సాయపడే వాహనాలని ముందుగా మచ్చిక చేసుకున్నది మగవారే కదా. స్త్రీలు ఇపుడిపుడే పూర్తిస్థాయి పోటీలోకి వచ్చారు. కారైనా, మోపెడ్ అయినా, సైకిలైనా మరే ఇతర వాహనాలనైనా నడిపే నైపుణ్యాన్ని కలిగి ఉండటం ఇప్పటితరం స్త్రీలకి తప్పనిసరి. దానివల్ల మొబిలిటీ పెరుగుతుంది. స్త్రీలకి లోకం విశాలమవుతుంది. ఎంతదూరమైనా వెళ్లి పని చేసుకురాగలిగిన ఆత్మవిశ్వాసం పెరుగుతుంది.
వాహనం నడిపే స్త్రీల నైపుణ్యం మీద చులకన భావం ఉంటుంది మగవారికి. ముఖ్యంగా పెద్దపెద్ద లారీలు, బస్సులు నడిపేవారికి మరీ ఎక్కువ. ధనమదం, అధికారఆధిపత్యం గలవారి పిల్లలు నడిపే వాహనాలు కూడా ఇటువంటి వేధింపులకి పాల్పడతాయి. మాటూరి లావణ్య హత్య కేసు ఇందుకు ఉండాహరణ. ఆడపిల్లలు మోపెడ్స్ మీద వెళ్తుంటే బాగా దగ్గరగావచ్చి కయ్యిన హార్న్ కొట్టి దడిపించడం, ఆలోస్మ్ట్ వారి వాహనాలను రాసుకుంటూ వెళ్ళడం, సమాంతరంగా నడుపుతూ కన్ఫ్యూజ్ చెయ్యడం ఎన్నోసందర్భాల్లో చూసాను. అలాంటివి చూసినపుడు చెయ్యగూడని పని చేస్తున్నవారిని వేధించినట్లుగా ఉంటుంది.
స్త్రీలు పురుషులతో సమానంగా అన్నిరంగాల్లో పనిచేయడం చట్టబద్ధమైనది కాబట్టి మగవాళ్ళ కసి, అసహనం వేరే రూపాల్లో వ్యక్తం అవుతుంది. పల్లెలనుంచి నగరాల వరకూ, సైకిల్ నుంచి విమానాలవరకూ వాహనచోదకులైన మగవాళ్ళకి ఉన్న రక్షణ, ప్రోత్సాహం ఆడవాళ్ళకి ఉండదు. ఈ వాహనాల విషయమై నా చిన్నప్పటి ఒక సంఘటన చెప్తాను విమలా!

ఎనిమిదోతరగతి నుంచి పదోతరగతి వరకూ కృష్ణా జిల్లా పల్లెర్లమూడి జిల్లా పరిషత్ హైస్కూల్ లో చదివాను. మా వూరు కొక్కిరపాడు, పశ్చిమగోదావరి జిల్లాలో ఉంటుంది. మా వూరి నుంచి బడికి రెండుమైళ్ళ దూరం. ఉన్న రెండు సిటీబస్సులూ ఏ సమయానికి వచ్చేవో మాకు తెలీదు. అందుకే పొద్దున్న అన్నాలు తినేసి కారేజీలు కట్టుకుని బైలుదేరే వాళ్ళం. పుస్తకాలని పసిపాపల్లా పట్టుకుని చలోబడికి అనుకుంటూ ఝామ్మని కాలు సాగించేవాళ్ళం. ఈ నడక వల్ల అందరం కబుర్లు చెప్పుకోవడం, ఆటలాడుకుంటూ వెళ్ళడం బానే ఉండేది.

నేను ఎనిమిదోతరగతిలో ఉన్నపుడు నా జూనియర్ శాంతకుమారి ఒకమ్మాయి ఉండేది. తనపుడు ఏడోతరగతి చదువుతోంది. మాలపల్లిలో ఉండే డాక్టర్ భద్రయ్యగారి అమ్మాయి. మెరిసే చిక్కటి నలుపు, బుల్లిబుల్లి ఉంగరాలు తిరిగిన జుట్టు, బొద్దుగా, ఇంతెత్తుగా ఉండేది. చూపులు నిలుపుకోగలిన పిల్ల. తనుకొన్నాళ్ళకి మాతోరావడం మానేసి సైకిల్ నేర్చుకుని దానిమీద రావడం మొదలుపెట్టింది. మేము ఇంకా మైలుదూరంలో ఊసురోమనుకుంటూ పడీపడీ నడుస్తుంటే తను రయ్యిన సైకిల్మీద మమ్మల్ని దాటుకుంటూ వెళ్తూ ‘లగెత్తండి తొరగా’ అనేది. అపుడు ఇద్దరు ముగ్గురం నిజంగానే తన సైకిల్ వెనకాల పరిగెత్తి మా సంచులూ కారేజీలు తగించేసేవాళ్ళం.

తనని చూసాక ఎక్కువరోజులేం తాత్సారం చెయ్యలేదు నా మనసు. వెంటనే సైకిల్ మీద కోరిక పుట్టించేసుకుంది. అప్పటికి మా నాన్నకి ఒక సైకిల్ ఉండేది. హీరో సైకిల్. ఆయన పొలానికి వేసుకువెళ్ళేవారు, అడ్డరోడ్డు దగ్గర సైకిల్ పెట్టి లైనుబస్సులో ఏలూరు వెళ్ళివచ్చేవారు. నేను సైకిల్ నేర్చుకుంటాను అనగానే మా నాన్నగారు ఏమీ ఆలోచించలేదు. వెంటనే చాలా సంబరపడి నేర్పించారు.
ఇప్పటిలాగా అప్పట్లో అమ్మాయిలకు ప్రత్యేకమైన సైకిళ్ళు ఉండేవి కాదు. సీట్ కి హాండిల్ కి అనుసంధానంగా ఒక రాడ్ ఉండేది. సైకిల్ తోసుకుని ముందుకు వెళ్లి ఒక్కఊపు మీద రెండోవైపు కాలు వేయాలి. అది మగపిల్లలంత సులువుగా ఆడపిల్లలు వెయ్యలేకపోయేవారు. మగపిల్లలు సీటు వెనక నుంచి కాలు వేసేవారు. గుర్రాన్ని అధిరోహించినట్లు. ఆడపిల్లలకి అలా సాధ్యపడేది కాదు. ఎందుకంటే అప్పటి వస్త్రధారణ చాలా సాంప్రదాయకం. కట్టుకున్న పరికిణి చీలమండ దాటి పైకి పోకుండా సైకిల్ నడపడం అంతటి పరీక్ష మరొకటి ఉండదు.

చాలా ఇబ్బంది అయినా పట్టుబట్టి నేర్చుకున్నాను. ఒకసారి కూడా కిందబడలేదు. దెబ్బలు తగిలించుకోలేదు. తర్వాత నుంచి నేను శాంతకుమారి కలిసి సైకిల్ వేసుకుని వెళ్ళేవాళ్ళం. మేం సైకిల్ నడుపుతుంటే కొందరు అబ్బాయిలకి వెక్కిరింతగా ఉండేది. ఏవో మాటలంటూ ఉండేవారు. మేం వెళ్ళే తోవలో పొలాల మధ్యలో పనిచేసే పదేళ్ళపిల్లలు ఇద్దరు చిన్నచిన్న రాళ్ళు తీసి మా మీదకి విసిరేవారు. ఆ చోటు వచ్చిందంటే రోజూ గుబులే. అవి తప్పించుకోవడానికి వేగంగా నడుపుతూ వెళ్ళేవాళ్ళం.

మా ఊరి ఆడపిల్లలు మహా పౌరుషమంతులు. మగపిల్లలతో పోటాపోటీగా ఉండటమే కాకుండా అన్నింటిలోనూ ముందంజలో ఉండటానికి సర్వశక్తులూ ఒడ్డేవాళ్ళం. మా వూరి ఆడపిల్లలకి మిగతా ఊర్ల అబ్బాయిలకి మధ్య ఆడామగా సమానత్వంమీద చాలాతగవులు నడిచేవి. ఆ తగవులకి పరిష్కారాలు ఏంటంటే ఏవో పోటీలు పెట్టుకుని గెలుపోటములు తేల్చుకునేవాళ్ళం. ఓ రోజు అట్లాంటి తగవు ఒకటి వచ్చింది. అదేంటంటే ఎవరు బాగా సైకిల్ నడుపుతారు అన్నది.
ఆడపిల్లలు నడపగలరా? మగపిల్లలా?

ఎందుకైనా మంచిదని, ఇద్దరూ బాగానడుపుతారు అన్నాము మధ్యేమార్గంగా. మగపిల్లలు ఒప్పుకోలేదు. పదోతరగతి చదువుతున్న ఒకబ్బాయిని ముందుకు తోసి, సైకిల్ తోలకంలో వీడిని కొట్టేవాళ్ళు లేరన్నారు. అని ఊరుకోకుండా బస్తీ మే సవాల్ అని కూడా అన్నారు. సవాల్ వరకూ వచ్చాక మా ఊరి అమ్మాయిలు అసలు వెనక్కి తగ్గరు. కానీ మాకంత సీన్ లేదే! సైకిల్ నడిపేదే లింగూ లిటుకూ మంటూ నేనూ శాంత ఇద్దరమే. అపుడు మా ఊరిఅమ్మాయిలంతా నైసుగా, లయకారంగా నా వైపు శాంతవైపు చూసారు.

బరువంతా మా మీద పడిపోయిందని అర్ధం అయింది. ముందుభయం వేసింది. ఇదంతా ఎటుపోయి ఎటు వస్తుందిరా బాబూ అనుకున్నాం. ‘ఓరిదేవుడా! ఈ గండం ఎలా గట్టెక్కాలిరా నాయనా అనుకుని వాహనాధిపతులైన దేవ దేవుళ్ళందరూ మా పక్షానికి వచ్చేయాలని, ఈసారి పూజలపుడు వారికి మంచి మంచి ప్రసాదాలు చేయించి పెడతామని ప్రార్ధించుకున్నాను. తర్వాత ఒప్పుకున్నాం. ఓడితే ఓడతాం కానీ పోటీకి అయితే దిగాం కదా. అక్కడికి అదే సగం విజయం అని నచ్చజెప్పుకున్నాం.

నేను శాంత, ఒక టీమ్. ఇద్దరబ్బాయిలు ఒక టీమ్. మా నలుగురికీ పోటీ. ఇద్దరేసి ఎందుకు ఒకళ్ళు చాలు కదా అని మాకు తర్వాత సందేహం వచ్చింది. అసలువిషయం తర్వాత తెలిసింది. వాళ్ళకెంత వ్యూహం అంటే పొరపాటున ఒకబ్బాయి ఓడిపోతే ఇంకొకబ్బాయి ఉంటాడు కదా! పరువు పోకుండా ముందస్తు జాగ్రత్త అన్నమాట.

పోటీరోజు రానే వచ్చేసింది. అందరం కలిసి కొక్కిరపాడు అడ్డరోడ్డుకి వెళ్ళిపోయాం. ట్రాఫిక్ తక్కువఉండే మిట్టమధ్యాన్నం పోటీ మొదలైంది. నలుగురం సైకిళ్ళ మీద కోళ్ళఫారం వరకూ వెళ్లి మళ్ళీ వెనక్కి వచ్చేయాలి. మా నలుగురిలో ఎవరు ముందొస్తే వాళ్ళ టీమ్ గెలిచినట్లు.
పచ్చజెండా ఊపారు.

నేలమీద ఆన్చిన కాలుని పైకి తీసుకుని ఫెడల్ మీద కాలేసి బలంగా తొక్కాం. రెండునిమిషాలు గడిచేసరికి అబ్బాయిలు సీట్లోంచి లేచి హాండిల్ మీద బరువేసి గాల్లోకి లేచిన కోడిపుంజుల్లాగా ఎగురుకుంటూ వెళ్ళిపోతున్నారు. మేం వెనకబడిపోయాం. వెనకనుంచి మా వాళ్ళు అరుపులు.

అపుడు మేమిద్దరం మొహమొహాలు చూసుకుని పక్కన పక్కనే వెళ్తూ చేతులు చరుచుకుని కళ్ళతోనే ఏం చెయ్యాలో చెప్పేసుకున్నాం. శక్తి అంతా ఉపయోగించి ఫెడల్ తొక్కుతూ సైకిల్ హాండిల్ మీద చేతులు తీసేసాం. చేతులు బార్లా చాపి హాండిల్ బాలెన్స్ చేసుకుంటూ ముందుకు సాగిపోయాం. నీకూ నాకూ పందెం. హాండిల్ పట్టుకోకుండా తిరిగి రావాలి అంది శాంతకుమారి. ఓకే చెప్పేసాను. వేగం కొంచెం తగ్గినా హాండిల్ పట్టుకుని అదుపు చేయాల్సి వస్తుంది కాబట్టి వేగం అసలు తగ్గకూడదు.

టైటానిక్ సినిమాలో నాయికానాయకుల్లాగా చేతులు బార్లా జాపుకుని కోళ్ళఫారం వరకూ వెళ్ళిపోయాం. మలుపు తిరిగేపుడు మాత్రం ఒకసారి హాండిల్ బాలెన్స్ చేసుకుని, అక్కడ మగపిల్లలిద్దరినీ దాటేసాం. వాళ్ళు సీట్లోంచి లేచి ఒగర్చుకుంటూ చెమటలుకక్కుతూ వస్తుంటే మేమిద్దరం రెక్కలు జాయిగా చాపి ఎగిరే కొంగల్లాగా ఉల్లాసంగా తేలుకుంటూ ముందుకు వచ్చేసాం.

శాంతకుమారి నా కన్నా ముందు ఉంది. ఎంత ప్రయత్నించీ నేను తనని దాటలేకపోయాను. మేమిద్దరం ముందు రావడం గమనించిన మా ఊరమ్మాయిలు ఉత్సాహం పట్టలేక అరుస్తున్నారు. ఒక్కనిమిషం గడిచి ఉంటే శాంతకుమారి గెలిచేది. కానీ అలా జరగలేదు. తను బాగా స్లో అయ్యి నేను తనని అందుకునే వరకూ ఆగింది. ఇద్దరం పక్కపక్కనే వెళ్తుండగా,

“ఏం ఆగిపోయావ్?” అడిగాను.

“నేను గెలవడం ఏంటి జాజీ?! మనం గెలవాలి గానీ. ఇద్దరం ఒకేసారి వెళ్దాం. తొరగా పా… వాళ్ళొచ్చేత్తన్నారు.” అంటూ చెయ్యి చాపింది.
మిటుక్కుమంది మనసు. తన చెయ్యి అందుకోకుండా ఇంకా వేగం తగ్గించి సైకిల్ దిగేసి తనని ఆరాధనగా చూస్తూ ఉండిపోయాను. శాంతకుమారి కూడా సైకిల్ ఆపేసి ఆందోళనగా వెనక్కి చూస్తూ అయోమయంగా నా వంక చూసింది.

పడతా లేస్తా వచ్చిన అబ్బాయిలు మేమిద్దరం రోడ్డు మీద పంచాయితీ పెట్టడం చూసి సైకిళ్ళు ఆపేసి,

“ఏం ఆగిపోయారు?” అన్నారు.

“మేం గెలవడం ఏంటి మనం గెలవాలి గాని. పాండి అందరం ఒకేసారి వెళ్దాం.” అన్నాను.

తనని అందుకున్న నన్ను చూసి శాంతకుమారి సంతోషంగా నవ్వింది.

ఇది విమలా, నీ లేఖ గుర్తు తెచ్చిన జ్ఞాపకం. మళ్ళీ లేఖలో కలుద్దాం.
ఉంటానిక
జాజి

కర్రోళ్ళ కోడలి కత

17/08/16,
విశాఖపట్నం.

ప్రియమైన అమ్మాయీ
కొండకోనల అంచుల మీద నడిచి వచ్చిన మనసుకి ఉత్తరం ఎలా మొదలు పెట్టాలో తెలియని తత్తరపాటుగా ఉంది. చిత్రకూటమి యాత్ర నుంచి వచ్చాక నిజానికి రాయడానికి బోల్డన్ని విశేషాలు ఉంటాయి కదా. కానీ మనసు కిక్కిరిసిపోయి ఉంది. ఆరంభ సంశయం గురించి తెలుసు కదా! సంశయం విషయానికి సంబంధించి కాదు. అది ఎలా మొదలుపెట్టాలో తెలియనితనం నుంచి. ఉక్కిరిబిక్కిరి చేసే అంశాలకి ఒక కొస తగిలించలేని అసహాయత నుంచి. తీర్థ్ ఘర్ జలపాతాల హోరుకి మనసు ముందుకు తోస్తుంటే అక్షరం భయపడి వెనక్కి లాగుతోంది. ఇటువంటి భయసంశయాల మధ్య కనీసం ఉత్తరంగానైనా పలకలేని స్థబ్దతలో కూరుకుపోయి ఉన్నాను.
చిత్రకూట్ జలపాతపు నీటిపువ్వుల పాయలన్ని అలజడులు నిద్ర పోనీయడం లేదు. బాగా ధ్వనించే అనేక విషయాల మధ్య సన్నగా చిన్నవిషయం నీళ్ళలో చేపపిల్లలా మెల్లగా కదలాడుతోంది. అది నీతో ఈ ఉత్తరంలో పంచుకోవాలని అనుకున్నాను. ఆ విషయం నాకు భయమో బాధో మరే తామస భావమో కల్పించలేదు కానీ ఒక్కసారిగా పాత జ్ఞాపకాలన్నీ చుట్టుముట్టాయి. చందు నాకు పరిచయం అయి పాతికేళ్ళు. మేమిద్దరం పెళ్లి చేసుకుని 20 ఏళ్ళు. మాది ప్రేమ వివాహం, కులాంతరం. కులాంతర వివాహం కావడం వల్ల మేము బాధ పడ్డామా, లోకం మరీ గేలి చేసిందా అని తిరిగి చూసుకుంటే బోల్డన్ని బాధల్ని గడిచివస్తున్న జీవితం తూకం వేస్తుంది. ఆ!.. అవో పెద్ద బాధలా! అని ఇపుడు అనిపిస్తుంది. రెండిళ్ళలోనివారు, వారిని ఆవరించుకుని ఉన్న బంధుగణం, స్నేహితులూ తప్ప మా గురించి లోకానికేమి పని?
ఇపుడు ఈ 2016 లో, మా కులాంతర వివాహం, కుటుంబంలోని ఒక ధార్మిక క్రతువుకి అడ్డం పడటం నా పెదాలపై సన్నటి నవ్వుని పూయించింది. అందులో పెద్దగా విషాదం లేదు కానీ ఇంకా ఎప్పటికి మారేను లోకం అన్న విసుగు ఉన్నది. చందు వాళ్ళ చిన్నాన్న గారి అబ్బాయి పెళ్లి నిశ్చయం అయింది. తనకి తండ్రి లేడు. తల్లితండ్రుల స్థానంలో అన్నావదినలైన నేను చందు పీటల మీద కూచోవాలి. ఆ కార్యక్రమంలో నేను పాల్గొంటానా లేదా అన్నది వేరే విషయం. కానీ వేరే కులపు స్త్రీని వివాహం చేసుకున్నందున చందు దీనికి అనర్హుడు అని ఒక చుట్టాలాయన తత్వ గ్రంథాలు తిరగేసి తేల్చి చెప్పడం ఆయన బంధువులందరిలో అగ్రగణ్య స్థానంలో ఉండడం వల్ల దాని మీద చర్చలు మొదలయ్యాయి. ఈ విషయంలో కులమూ పిత్రుస్వామ్యమూ కట్టగట్టుకుని ఉండటం, లోకం చాలా ముందుకు వెళ్ళిపోయిందని నేను అంతో ఇంతో నమ్ముతున్న దశలో ఇటువంటి ప్రాధమిక స్థాయి చర్చ జరగడం ఆశ్చర్యపరిచింది విమలా!.
మరి ఇన్నేళ్ళుగా నేనూ చందూ కులాంతర వివాహం వల్ల వచ్చిన ఒత్తిళ్లను ఎలా అధిగమించాం అన్న ఊహతో ఒకసారి వెనక్కి తిరిగి చూసుకుంటున్నాను విమలా! నాకు వెంటనే కొడవటిగంటి కుటుంబరావు చెప్పిన మాటలు గుర్తుకు వచ్చాయి. యధాతధంగా కాదు గానీ సారాంశంగా చెపుతాను…‘మనుషుల్లో మానసిక విలువల పెరుగుదల వల్ల చాలా సమస్యలు పరిష్కరింపబడతాయనీ అపుడు చట్టం చేసే పనిని సంస్కారమే చేస్తుందనీ’ అంటాడు కొకు. అటువంటి సంస్కారవంతులైన పెద్దవారు మా కుటుంబాలలో ఉండటం వల్ల మేము త్వరగా కోలుకోగలిగాం అనిపిస్తుంది.
అతి మామూలుమనుషులే… ఛాదస్తాలూ సాంప్రదాయాలూ బలంగా నమ్మే మనుషులే మా రెండు కుటుంబాల వాళ్ళూ. మా పెళ్లిరూపంలో అకస్మాత్తుగా వచ్చిపడిన ఉపద్రవాన్ని వాళ్ళు సంస్కారవంతంగా డీల్ చేసారు కనుకనే గత 20 ఏళ్లుగా మా ఎదురుగా వాళ్ళెవరూ ఏ కులాన్నీ ఓన్ చేసుకుని మాట్లాడటం నేను వినలేదు.
విమలా నీకు తెలుసా నేను చందూ ఇంట్లో చెప్పాపెట్టాకుండా ఇంచగ్గా కృష్ణాబాయి గారు, వేణుగోపాలరావు గారు, మా అత్తలూరి మాస్టారు, మిగతా ఫ్రెండ్స్ సాయంతో గుళ్ళో పెళ్ళిలాంటి తంతు అయిందనిపించాం. ఆ తర్వాత రిజిస్టర్ ఆఫీసులో ఏవో సంతకాలు పెట్టినట్లు గుర్తు. కానీ ఆ కాయితాలు కూడా తీసుకోలేదు. ఇళ్ళ నుంచి బహిష్కారాలు ఉంటాయని ఊహించి పెళ్ళికి ముందే విశాఖ లోని ప్రహ్లాదపురంలో మూడుగదుల ఇల్లు అద్దెకి తీసుకున్నాం. అద్దె నాలుగువందలు. అపుడు నా జీతం 1300. చందుకి ఇంకా ఉద్యోగం లేదు అప్పటికి. పెళ్ళయితే అయింది గానీ ఆ వార్త ఇరుకుటుంబాలకీ ఎలా చేరవేయాలా ఆ షాక్ ని వాళ్ళెలా తట్టుకుంటారా అన్నది అన్నింటి కన్నా పెద్ద టాస్క్ అయింది.
చివరికి ఏదోలా వార్తలు వెళ్ళాయి. తామరాకు మీద నీటిబొట్టులా ఉంటారన్న పేరు మా నాన్నగారిది. మా నాయనమ్మా తాతయ్యలు చనిపోయినపుడు కూడా చలించని ఆయన, మా పెళ్లివార్త వినగానే మొహం మీద టవల్ కప్పుకుని భోరున ఏడ్చి ‘నాన్నకూతురు ఇంత మోసం చేసిందా!’ అనేసి వీధిగుమ్మంలోకి వెళ్లిపోయారట. ఇక ఇటువైపు వస్తే, కబురు వినగానే ‘ఆ పిల్ల ఎవరో నీకు ఏదో మందు పెట్టేసి ఉంటుందిరా’ అనేసి మా అత్తయ్య ఘొల్లుమన్నారట. మొత్తానికి కాస్త స్థిమితంగా నిలబడింది మాత్రం మా అమ్మా, మా మావయ్య. మా అమ్మయితే మరీను. ఎంత వివరంగా వివేచనతో ప్రవర్తించిందో ఇప్పటికీ గుర్తే.
ద్వారకానగర్ లోని హోటల్ అనంత్ లోని రెస్టారెంట్ లో మొదటిసారి మావయ్యని కలిసాను. చందు కూడా ఉన్నాడు. నాకు భయంగానూ కుతూహలంగానూ ఉంది. ఆయన ఏవన్నా అన్నా పట్టించుకోవద్దని చందు చెప్పి ఉన్నాడు. ఆయనే కాదు ఇరువైపు పెద్దవాళ్ళూ ఎన్ని అన్నా మనమే సర్దుకుపోదాం అని ఒట్లు కూడా పెట్టుకుని ఉన్నాం. కనుక నేను బోల్డు తిట్లు కాయడానికి నన్ను నేను సంసిద్ధం చేసుకుని ఉన్నాను. ఆయన పోర్ట్ లో ఏదో ఆఫీసర్ హోదాలో కూడా ఉన్నారు. నేనా ఒక పల్లెటూరిపిల్లని. ఎలాగురా నాయనా ఈ గండం గట్టెక్కేది అనుకుంటూ చందు చెప్పినట్లు పొందిగ్గా చీరె కట్టుకుని బుద్ధిమంతురాలిలాగా వెళ్లాను.
ఆయన్ని చూడగానే నాలో ఉల్లాసం పిల్లకెరటమై పొంగింది. యాభై ఏళ్ళకి చందు ఎలా ఉంటాడో ఆయన అచ్చం అలా ఉన్నారు. సంభ్రమంతో నోరు తెరుచుకుని చూస్తుండిపోయాను. చందు చేయి పట్టుకు లాగాక అపుడు తేరుకుని ఇద్దరం కాళ్ళకి దండం పెట్టాం. నాలుగు కుర్చీల టేబుల్ వద్దకి వచ్చాక చందు నాకెదురుగా ఆయన పక్కన కుర్చీలో కుర్చోబోతే వారించి నా పక్కన కూచోమని సైగ చేసారు. మా ఇద్దరినీ కాసేపు పరిశీలించి చూసి కాసేపు పొడిదగ్గులు దగ్గి గొంతు సవరించుకుని ‘ఇట్లా చెప్పకుండా చేయడం ఏవన్నా బావుందా?’ ఇద్దరినీ ఉద్దేశించి మెల్లని స్వరంతో అన్నారు. ఆ చిన్నమాటకే నాకు చాలా పశ్చాత్తాపం కలిగి కరిగి నీరైపోయాను. ఆ ఒక్కమాట తప్ప రెండు దశాబ్దాలలో మా వివాహానికి సంబంధించి ఒక్క పొల్లు మాట అన్నది లేదు. ఆ రోజే చివర వచ్చేసే ముందు నా చేతులు పట్టుకుని నాలుగు మంచిమాటలు చెప్పారు. ఆ సమయంలో నెయిల్ పాలిష్ తో మిలమిల మెరుస్తూ సూదిగా వాడిగా షేప్ చేసి ఉన్న నా చేతిగోళ్ళను చూసి ‘ఇంత పొడవు పెంచడం అవసరమా?’ అన్నారు. అప్పటికే ఆయన మృదుత్వానికి ఫ్లాటయిపోయి ఉన్న నేను ‘అస్సలు అవసరం లేదు’ అని డిసైడ్ అయిపోయి ఆయన్ని సంతోషపెట్టడమే పరమలక్ష్యంగా ఇంటికి వెళ్ళగానే గోళ్ళు కత్తిరించేసుకున్నాను. రాజకీయ విలువలకి సంబంధించినవి అయితే ఎవరేం చెప్పినా నా అంతట నేను స్థిరంగా నిలబడిపోతాను. అయితే చిన్నచిన్నవిషయాల్లో మాత్రం పెద్దవాళ్ళని సంతోషపెట్టడానికే నేనూ చందూ ప్రయత్నించేవాళ్ళం.
నేను మందు పెట్టి ఉంటానని ఝడుసుకున్న అత్తయ్య మొదటిసారి నేను ఇంటి గుమ్మం ముందు నుంచోగానే రెండుమెట్లు దిగివచ్చి యాపిల్ పళ్ళ వంటి నిగనిగలాడే బుగ్గల్లో విశాలమైన నవ్వులు నింపుకుని నా రెండు చేతులూ పట్టుకుని ‘ఏమమ్మా?’ అంటూ పలకరించి బుగ్గలు ముద్దాడారు. పెద్దయ్యాక అంతటి ప్రేమ ప్రకటనలు మా ఇంట్లో కూడా అలవాటు లేని నేను అపుడే ఆమె మీద మనసు పారేసుకున్నాను. ఇక కాలం గడిచాక మా నాన్నగారు చందుతో తన బాధలు పంచుకునే సాన్నిహిత్యంలోకి వెళ్ళిపోయారు. ఎంతో సమయం, వ్యయం, ఎమోషన్స్, శ్రమ వెచ్చించి మా బంధాలను పునరుద్ధరించుకోగలిగాం. ఇదంతా అవసరమా అని ఎపుడూ అనుకోలేదు. చాలా అవసరం అని బలంగా ఇప్పటికీ నమ్ముతాం.
ఉత్తరాంధ్రలో కాళింగులు స్థానీయముద్ర కలిగిన ప్రత్యేక సామాజికవర్గం. మా పెళ్లి అయ్యేవరకూ చందు కులం నాకు సరిగ్గా తెలీదు. తర్వాత ఆసక్తితో తెలుసుకున్నాను. కులాలకి ఉండే సాంస్కృతిక కోణాల పట్ల ఆసక్తి అది. చందు తమాషాకి ‘మేము అశోకుడంతటివాడినే ఎదిరించాం. కళింగయుద్ధం చేసిన వీరులు మా పూర్వీకులు’ అని గొప్పలు చెప్పేవాడు. తర్వాత చరిత్ర చదివినపుడు చాలాకాలం కిందటి వరకూ కాళింగులు సంచార జాతి అనీ కొండొకచో దారిదోపిడి వారి జీవనవిధానమని తెలిసి ‘ఓరి పిడుగా నువ్వు దారిదోపిడీ దొంగవా?!’ అని చందుని బాగా ఆట పట్టించేదాన్ని. కాళింగులలో కూడా కింతలి, బూరగాని అనే తెగలు ఉంటాయి. చలసాని ప్రసాద్ గారు చందు కనపడగానే కావిలించేసుకుని ‘ఇదుగో శీనూ.. కింతలి అంటే ఏంటో తెలుసా?’ అంటూ ఒక కథ చెప్పేవారు. కళింగ యుద్ధంలో చనిపోయిన వారి తాలూకు యవ్వనవంతులైన భార్యలు తరువాతి కాలంలో ఒంటరిగా జీవించలేక ‘కిం.. తాళి?’ అని విలపించేవారని, వారి పట్ల కరుణతో వివాహం చేసుకుని సోషల్ రిఫార్మ్ కి పునాదులు వేసిన వారు కింతలి కాళింగులు అయ్యారని చెప్పగానే చందు మనోరంజనం పువ్వులా వికసించిపోయేవాడు.
కాళింగ స్త్రీలు సౌందర్యవంతులని పేరు. కందగడ్డ వంటి ఎర్రటి ఎరుపువర్ణం. నున్నని పారదర్శకమైన చర్మ కాంతి కుదిమట్టంగా వత్తయిన తలకట్టుతో ప్రత్యేకంగా ఉంటారు. చందు వాళ్ళ స్వగ్రామం పలాస దగ్గరున్న వరదరాజపురం తరుచుగా వెళ్ళేవాళ్ళం. అపుడు నన్ను చూడటానికి చాలామంది వచ్చేవారు. చందు ఏదో దేశం చదువుకోడానికి వెళ్లి నన్ను పెళ్లి చేసుకుని వచ్చాడని కతలు కతలుగా చెప్పుకునేవారు. నన్ను విచిత్రంగా చూసి కాస్త ముక్కూ మూతీ విరిచి “శీను బాగా తేటు… మల్లిక నలుపు’ అని అనేవారు. ‘నుదురు ఎత్తుగా ఉంటే అదృష్టం అనీ మల్లిక చెయ్యెత్తు మనిషి అనీ కళగా ఉంటుందని అత్తయ్యమావయ్య నా మీద మాట పడనివ్వకుండా మురుసుకునేవారు.
పలాస పరిసరాల్లోని పల్లెల్లో ఉండే వాళ్ళ చుట్టాల ఇళ్ళకు తరుచుగా వెళ్ళేవాళ్ళం. పొడవుగా కంపార్ట్ మెంట్స్ లాగా ఉండే అతి చిన్నఇళ్ళలోని వారి విశాలమైన హృదయాల్లో నాకు చాలా త్వరగా చోటిచ్చారు. పండు ముదుసలి స్త్రీల పట్ల సహజంగా నాకుండే అపారమైన ప్రేమ వల్ల వాళ్ళతో గంటలు గంటలు కూచుని వాళ్ళు చెప్పే కబుర్లు వినేదాన్ని. ఉత్తరాంధ్ర మాండలికం నాకు ఎలా పట్టుబడిందన్నది చాలామంది అడిగేవారు. ఇదుగో ఇలా వారి ముచ్చట్లలోంచి జాల్వారే జీవభాషని ఇష్టంగా దోసిలి పట్టాను. నిజానికి చందు కన్నా కూడా వారి చుట్టాల ఆనుపానులన్నీ నాకే బాగా తెలుసు. వూర్లో పదడుగుల వెడల్పున్న మట్టిరోడ్డుకి అటూ ఇటూ వట్టి నేలమీదే వారి సరసన గొంతుకు కూర్చుని, నీళ్ళుజల్లడం వలన ధూళి అణగారిన ఆ నేలమీద వేసిన ఆకుల్లో భోజనాలు చేసేదాన్ని. అక్కడ పుట్టి పెరిగి, పట్టణాలలో మెట్టి, చుట్టపుచూపుగా వచ్చిన పడుచులు లోపలిగదుల్లో ఎత్తుపీటల మీద నాజూకుగా మెతుకులు లెక్కబెట్టుకుని కొరుకుతుంటే నేను మాత్రం వీధిలో అందరి మధ్య కూచుని, వేడివేడి అన్నం మధ్యలో గుంట చేసి పొగలు గక్కే గూనపులుసు వేసుకుని ఇంతేసి వాటం ముద్దలు గుటుక్కుమనిపించేదాన్ని. సగ్గుబియ్యంతో చేసిన తియ్యటి పాయసాన్ని ఆకులో వేసుకుని జుర్రేదాన్ని. పెళ్ళిళ్ళూ పేరంటాలలో నడుంకట్టి అమ్మలక్కల మధ్య చేరి తెగ పనులు చేసేసేదాన్ని. దాంతో కలవరాలన్నీ సర్దుకుని నన్ను వాళ్ళలో కలిపేసుకున్నారు. సాహిత్య సంవాదాల్లో భాగంగా ఇదివరలో కొందరు నువ్వు ఉత్తరాంధ్ర దానివి ఎలా అవుతావు అన్నపుడు నా ఒంటిని అతుక్కున్న చర్మం లేచిపోయినంత నెప్పి కలిగేది. ఇపుడు అదేం లేదు. ఎందుకంటే ఇపుడు అస్తిత్వం నా సమస్య కాదు. ఉనికిని ఎవరైనా సవాల్ చేయొచ్చు గానీ ప్రాణప్రదమైన ప్రేమని ఎవరైనా సవాల్ చేయగలరా?!
ఎపుడూ లేనిది అకస్మాత్తుగా కులచర్చ మొదలుకావడం నాలో ఈ జ్ఞాపకాలను కదిలించింది. నో రిగ్రెట్స్… ఇదియునూ నా మంచికే. ఈ నాలుగు మాటలూ రాయించినందుకు చర్చ మొదలు పెట్టిన చుట్టాలాయనకు చాలా థాంక్స్.
నీ కథల పుస్తకం మీద విశాఖలో జరిగిన చర్చ గురించి మాట్లాడాలి. అది మళ్ళీ వచ్చే ఉత్తరంలో రాస్తాను. నీ రిప్లయ్ లో ఏయే కొత్త అంశాలను టచ్ చేస్తావోనన్న కుతూహలంతో…
– మల్లి

 

Image may contain: 1 person, smiling, text

Image may contain: 2 people, text

Image may contain: 1 person, text

సప్తవర్ణ లేఖ – 11

(గత నాలుగు రోజుల్లో వివిధ సందర్భాల్లో నాతో మాట్లాడిన మిత్రులు చాలా సున్నితంగా ప్రస్తావించిన విషయాల సారాంశం ఒకటే. ఈ మధ్య ఏం రాస్తున్నట్లు లేవు! అని. ఆ హెచ్చరిక నాకు అర్ధమవుతూనే ఉంది. అయిదేళ్లుగా నన్నుపట్టుకుని వదలని నవల గురించీ, బోల్డంత సమయాన్ని హరించే దాని దాహం గురించీ కాసేపు గొణిగి ఊరుకున్నాను. రాయకపోతే ఏం అని మనసులో కాసేపు పెంకితనాలు కూడా పోయాను. చూస్తుంటే విమలకి రాసిన సప్తవర్ణ లేఖ కనిపించింది. ఇలా మీతో పంచుకుంటున్నాను.)

షాబీ డేస్

20/03/16
విశాఖపట్నం.
హాయ్ విమలా,
నీ ఉత్తరం అందుకున్నాను. విమెన్స్ డే సందర్భంగా నువ్వు రాసిన లేఖ నాకు కొన్ని కొత్తవిషయాలని తెలియజేసింది. ఉద్యమానుభవాల విమలతో ఇట్లా నేస్తరికం కట్టుకున్నందుకు సంతోషం వేసింది. మనిద్దరం కలిపి చినుకు సాయంతో నిర్మించుకున్న ఈ ఆవరణం అపురూపంగా ఉంది. చూస్తూ ఉండగానే ఏం కానట్టు ఏడాది గడిచిపోయింది. ఆ మధ్య కె. శివారెడ్డి గారు కూడా హెచ్చరించారు, ‘మీ లేఖలను పుస్తకంగా తేవడం మాత్రం మర్చిపోకండి’ అని. కలిసినపుడల్లా ఎవరో ఒకరు ప్రస్తావిస్తూనే ఉన్నారు. రామతీర్ధగారు ఈ లేఖల స్వభావం మీద మంచి విశ్లేషణ చేసి ఇన్ని పేజీలు అని కుదించకుండా విస్తృతంగా రాస్తే చాలా విషయాలు నమోదు అవుతాయి అని చెప్పారు.
ఈ మధ్య నా చిన్నప్పటి భయాలు కొన్ని గుర్తొచ్చి వాటిచుట్టూ చాలా ఆలోచనలు చేరాయి విమలా! అట్లాంటి భయాలు కలిగించిన కొన్ని దయారహిత దినాల ( పనికిమాలిన రోజులు అనొచ్చేమో! కానీ నేనిట్లా అనువదించుకున్నాను) గురించి నీతో పంచుకోవాలని ఉంది. నాకు అయిదారేళ్ళ వయసులో అమ్మ, నాన్న, నేను హైదరాబాద్ లోని మా చుట్టాలింటికి వెళ్లాం. మా ముగ్గురుఅక్కయ్యలు మా ఊళ్లోనే నాయనమ్మ దగ్గర ఉన్నారు. నన్నొక్కదాన్నీ తీసుకువెళ్ళారనే గర్వం కాసేపు కూడా నిలబడలేదు. బస్సులో కూచోగానే ‘నలుగురు పిల్లల్నీ తీసుకువెళ్ళాలంటే మాటలా! చార్జీలు భరించలేం. మా నాలుగోది వాళ్ళ నాన్నని వదిలి ఉండలేదు. అందుకే దీన్ని తీసుకు వెళ్తున్నాం’ పక్కనున్న చుట్టాలావిడతో అంది అమ్మ. అదుగో అలా డబ్బు అనే బ్రహ్మపదార్ధం మొదటిసారిగా నా ఊహలోకి వచ్చి హడలుగొట్టడం మొదలుపెట్టింది.
నిజంగానే హడిలిపోయాను విమలా!
నన్నూ మా అక్కలను ఇలా విడదీసేశక్తి దానికి ఉన్నందుకు ఆ బ్రహ్మపదార్ధం మాకు సరిపడినంత లేనందుకు దిగులు మొదలైంది. చుట్టాలింట్లో దిగి మూడురోజులు గడిచినా హుషారు లేదు. మాలో మేము మంతనాలాడుకుని దిగులు పోగొట్టుకోవడానికి పక్కన అక్కయ్యలూ లేరు. మూడోనాటి రాత్రి అర్ధరాత్రి పెద్దపెద్ద అరుపులు వినబడితే తుళ్లిపడి నిద్రలేచాను. పక్కనే ఉన్న హాల్లో ఏదో గొడవ జరుగుతోంది. చుట్టాలతో సహా అందరూ అక్కడే ఉన్నారు. మా చుట్టాలింటి పెద్దకొడుకు తాగివచ్చి గొడవ చేస్తుంటే అందరూ నిద్రలు లేచారు.
మా నాన్న పెద్దరికం వహించి ఏదో సర్ది చెప్పబోతున్నా గొడవ సాగుతూనే ఉంది. నేను రహస్యంగా తొంగి చూసేసరికి ఆ తాగి వచ్చినతను నూరువరహాల గుత్తిలోని ఒక పువ్వు కాడను పళ్ళ మధ్య తిప్పుతూ మొహం భీకరంగా పెట్టుకుని ఉన్నాడు. అమ్మా అమ్మా అని మెల్లగా పిలిస్తే, వాళ్ళాయన పెద్దరికాన్ని చూడనివ్వకుండా చేస్తున్నానన్న విసుగుతో వచ్చిన మా అమ్మ నన్ను పడుకోబెట్టబోయింది కానీ నేను లొంగి రాలేదు. అలా అమ్మ కుచ్చిళ్ళు పట్టుకుని సాగుతూ నేనూ హాల్లోకి వచ్చిపడ్డాను.
అపుడు గోస పెడుతున్న గొంతుతో తాగుబోతాయన వాళ్ళ అమ్మ అందీ ‘ఇట్లా తాగుతూ పోతే ఎంత డబ్బూ నాలుగురోజుల్లో హరించుకు పోతుంది కదా’ అని. ఇక మిగతా విషయాలన్నీ పోయి ఆ ఒక్కమాటే నా బుర్రకి అతుక్కుపోయింది.
వాడేస్తే డబ్బులు అయిపోతాయి.
మా ఇంట్లో ఇనపటేబుల్ టేబుల్ సొరుగులో గుండ్రని స్టీలు డబ్బాలో నాన్న దాచిన నోట్లూ చిల్లర నాణాలూ గుర్తొచ్చాయి. వాడేస్తే అయిపోతాయి కదా! అపుడెలా బతకడం! అన్న మనేద పట్టుకుంది నాకు. అదెంత తీవ్రంగానంటే పొద్దున్నకల్లా నా వంటి మీద జ్వరం విరగకాసింది.
‘రాత్రి గొడవకి ఝడుసుకుందల్లా!’ అన్నారంతా. కానీ కాదు. డబ్బు అయిపోతే ఎట్లా మరి! పాపం మా నాన్న ఏం చేస్తారు! మేవెట్లా బతకడం! అనేదే నా గుబులు. నాలుగురోజులైనా జ్వరం తగ్గకపోయేసరికి ఎవరినో తోడు ఇచ్చి ఏలూరు మా ఇంటికి పంపేసారు.
వచ్చినరోజే మా అక్కయ్యలు నా నుంచి విషయం కూపీలాగి ‘స్టీలు డబ్బాలో డబ్బులు అయిపోతే మరెలా బతకడం అని భయంతో వచ్చిన జ్వరం అంట మామ్మా!’ అని మా నాయనమ్మతో చెపితే ఆవిడ నవ్వేసి, ‘అయిపోతే సంపాదించుకుంటాం’ అంది ధీమాగా.
అపుడు బోల్డు అనుబంధ ప్రశ్నలు వేసి డబ్బు దాని స్వరూపస్వభావాల గురించి మా నాయనమ్మ వద్ద కొంత లౌకికజ్ఞానం సంపాదించాను. నా పసిమనసుకి అంత కష్టం కలిగించిన ధనంతో నాకెపుడూ స్నేహం కుదరలేదు. సాధ్యమైనంతవరకూ తప్పుకునే తిరిగాను.
తొలిగా నా ఆలోచనను అంత మథనకి గురి చేసిన అంశం ఇంకా ఉదాత్తమైనది అయి ఉంటే బావుండేదని అనిపిస్తూ ఆ షాబీ డేస్ నుంచి కూడా ఎంతో కొంత గ్రహించాను కదా ఊరట చెందుతూ ఉంటాను.
దయ కరుణ లేకుండా జీవితం కొన్ని క్రూరమైన రోజులను ‘అనుభవించు’ అంటూ అంటగట్టే ఉంటుంది కదా విమలా!. తెలిసోతెలియకో విధిలేకో, నమ్మకంలేకో, మరెందుకో అలాంటిరోజులు మనమీదుగా నడిచిపోయే ఉంటాయి…‘అబ్బా ఎలాంటికాలం తల్లీ! పగవాడికి కూడా రాకూడదు’ అనిపించిన రోజుల్లో నన్ను కాపాడిన నిబ్బరం, వివేచన, సహనం నాకు అత్యంత విలువైనవి. వాటి జ్ఞాపకాలు మళ్ళీ అలాంటివి ఎదురైనపుడు ఎదుర్కొనే క్రమాన్ని సులువు చేస్తాయి. ‘మనం పోగొట్టుకున్న ధనం కన్నా మనం పోగొట్టుకున్న మనం విలువ చాలా ఎక్కువ’ అన్నది చిన్నప్పటి ఫాసినేటింగ్ కొటేషన్. అందుకే ఎలాంటి షాబీ డేస్ లో కూడా నన్ను నేను నిలుపుకోవడానికే ముందుగా పోరాటం మొదలుపెడతాను.
నా జీవితంలోవే కాకుండా నా చుట్టూ మెలిగినవారి జీవితాల్లోని ఉండకూడని రోజులు కూడా నన్ను కలవరపెడతాయి. ఏలూరులో నేను ఆరు, ఏడు తరగతులు చదివేపుడు మా క్లాసులో విజయకుమారి అని మాలవారి అమ్మాయి ఉండేది. తను క్రిస్టియన్. మిగతావాళ్ళు బీసీ ఓసీలు – హిందువులు. ఓ సారి మా తరగతిలో చాలామంది పిల్లలు మా ఆహ్వానం మీద కట్టగట్టుకుని మా ఊరొచ్చారు. విజయకుమారి కూడా వచ్చింది. మా ఊళ్ళో మా తరగతికి చెందిన అందరి ఇళ్ళకూ వెళ్లాం.
అపుడు ఏ రకమైన ప్రశ్నలూ, ఆలోచన, లేకుండానే అందరం కలిసి విజయకుమారికి బొట్టు పెట్టేసి, జడలు బట్టలూ అవీ మాలాగా మార్చేసి ఎవరైనా ఆరాగా చూస్తే మా గుంపు మధ్యభాగంలో తనని దాచేసి నానా హడావిడి చేసాం. మొత్తానికి మా సంబరంలో తను కూడా పాల్గొనాలన్న ఆరాటమే తప్ప ఇంకే జ్ఞానమూ తెలీని దుర్మార్గపు రోజది. ఆఖరు అంకం మా ఇంట్లో. చావిట్లో అందరినీ వరసగా కూచోబెట్టి కాయితంలో పకోడీలు పెట్టి ఇస్తున్న మా నాయనమ్మ విజయకుమారిని చూసి ‘పిల్లా! మీరేవిట్లూ?!’ అనేసింది పిడుగుపాటుగా.
నాకు చాలా కోపం వచ్చింది.
ఎందుకు?!
నాకు అప్పటికి కులమతాలను వాటి అమానుషత్వాన్ని అర్ధం చేసుకునే వాతావరణంలో లేను. కానీ ఆ ప్రశ్న అడగడంలో అహంభావం, దానికి సమాధానం చెప్పలేక ఆ నీలికలువ కళ్ళు నీళ్ళతో నిండిపోవడం నన్ను కలవరపరిచాయి విమలా! అపుడు మా నాయనమ్మతో పోట్లాడాను. మా ఫ్రెండ్ ని అట్లా అడుగుతావా?! అని. మొదటిసారి మా ఇంట్లో పెద్దవాళ్ళ మీద చిన్నవాళ్ళ తిరుగుబాటు. ఆ పకోడీలు అక్కడే పారేసాను. విజయకుమారి మాత్రం పొట్లంగట్టి తెచ్చింది. ఇద్దరం కలిసి మా పక్కస్థలంలో ఉన్న గడ్డివాము పక్కన కూర్చుని ఏమీ చెప్పుకోకుండానే ఓ…మని ఏడ్చుకున్నాము.
కాసేపటికి ఏడుపు ఆగి వెక్కులు పెడుతున్నపుడు విజయకుమారి పకోడీల పొట్లం విప్పి ఒకటి తీసుకుని సగం కొరికి తిని మిగిలిన సగం నాకు ఇచ్చి ‘ఇది తింటే నువ్వు అంటు పాటించనట్లు…’ అంది పౌరుషంగా.
గభాలున తీసుకుని తినేసి కలకలలాడిన విజయకుమారి మొహాన్ని చూసి పొట్లంలోని మిగతావి కూడా కొరికి ఇస్తేనే తింటానన్నాను. ఆ తర్వాత ఈ అంటరానితనాన్ని పోగొట్టడానికి మా వంతుగా మేము ఒక బృందంగా ఏర్పడి నేనూ విజయకుమారి, మాదిగవాళ్ళ మత్తేసు ఇంకో నలుగురైదుగురం కలిసి రేగుపళ్ళు మొక్కజొన్న కండెలు లాంటి వాటిని వాళ్ళు కొరికి ఇస్తే మిగతావాళ్ళు తినాలి అనే ప్రోగ్రాం కొన్నాళ్ళు నడిపాము. అలాగే అందరమూ విజయకుమారి మత్తేసుతో సహా ఒకరి భుజాల మీద ఒకరు చేతులు వేసుకుని నడవాలి అన్న కార్యక్రమం కూడా నిర్వహించాం. మా టీచర్లకి తెలిసిన రోజున ఒకాయన మమ్మల్ని తిట్టిపోశాడు కానీ మిగతావాళ్ళు నవ్వి ‘ పిచ్చిపిల్లలారా! ఎప్పటికి మారేను లోకం!’ అని నిట్టూర్చారు.
ఒక దుర్మార్గపు రోజుని అమాయకత్వపు సమానత్వంలోకి తీసికెళ్ళగలిగినందుకు విజయకుమారికి ధన్యవాదాలు చెప్పుకుంటూ ఉంటానెప్పుడూ.
ఈ మధ్య వేముల రోహిత్ తల్లిగారైన వేముల రాధిక విశాఖపట్నం మీటింగ్ కి వచ్చారు విమలా! మహిళాచేతన కార్యదర్శి కత్తి పద్మ ఉన్నారు కదా.. తను తీసుకు వచ్చారు. ఆమెతో కలిపి ఒక పూటంతా గడిపాను. చాలా కబుర్లు చెప్పుకున్నాము. రోహిత్ చిన్నప్పటి విషయాలు చెప్పుకున్నాము. రోహిత్ తమ్ముడు చైతన్య పేరులోనే కాక నిజంగా చైతన్యవంతంగా ఉన్నాడు. వారి జీవితాల్లో అకస్మాత్తుగా వచ్చి పడిపోయిన ఆత్మీయుని మరణం ఒక ఎత్తు అయితే, రోహిత్ లక్ష్యాలను ఆశయాలను భుజాలకి ఎత్తుకున్న అనేకమంది ఆశలను రాజకీయంగా ముందుకు తీసుకు వెళ్ళవలసిన బాధ్యతని కూడా వాళ్ళు స్వీకరించారు.
అంతకు ముందు ఎరుగని కొత్త రాజకీయాలను హాండిల్ చేయడంలో వారికి వస్తున్న సమస్యలను, వాటిని అధిగమించడంలో ఉన్న ఇబ్బందులను ప్రస్తావిస్తే నిబ్బరంగా ఉన్నట్లే కనిపించారు. ప్రధానంగా ఏ రాజకీయపార్టీనీ ఏ ప్రజాసంఘాన్నీ ఏ మీడియాసంస్థనీ నమ్మి, వారి వెనుక వెళ్ళమని రోహిత్ చట్టం రావడం కోసం బేషరతుగా అందరి సాయం కోరతామని చెప్పారు. బాధితులకి న్యాయాన్ని సాధించడంలో చివరికంటా తోడు ఉంటామన్న నమ్మకాన్ని ఒక్క ప్రజాసంఘమూ ఇవ్వలేకపోయిందా అని మనసు కలుక్కుమన్నా సరే ఇప్పటి పరిస్థితుల్లో వారి ముందు ఇంతకన్నా వేరే ప్రత్యామ్నాయం లేకపోవడం నన్ను ఆలోచనలో పడేస్తోంది విమలా!
కథల పుస్తకం వేస్తున్నావుగా విమలా! నీకు అభినందనలు. నువ్వు అరుదైన కవి కథకురాలివి. సమాజంతో ప్రజలతో, నీతో – నీ అనుభవాలు కథలుగా ఒకేచోట చదవడం అద్భుతమైన అనుభవం అవుతుంది ఖచ్చితంగా.
నువ్వు కోసుకొచ్చిన కొన్ని నక్షత్రాలు / నీ వేలి కొసల నుంచి జారే క్షణాల కోసమూ
నువ్వు మోసుకొచ్చిన కాసిన్ని కన్నీళ్లు / మాకు చెప్పే కథలని వినడం కోసమూ
ఎదురు చూస్తూ ఉంటాను. ఈసారి త్వరగా నీ లేఖ చదవాలని ఆశపడుతూ…
ప్రేమతో
మల్లి28feb11