చెలం రాజేశ్వరిలా, మీ సదాశివ…

Image may contain: 1 person, smiling

చదువరి, సమీక్షకురాలు, తెలుగు అసోసియేషన్ ఆఫ్ మెట్రో అట్లాంటా, పూర్వ అధ్యక్షులు, ‘ఊహల ఊసులు’ బ్లాగర్ అయిన సంధ్య ఎల్లాప్రగడ గారు నీల నవల గురించి తన ఉద్వేగాలను ఇలా పంచుకున్నారు.

*********************

 

“లైంగిక విలువల పేరుతో పురుషులూ స్త్రీలూ, గురయ్యే హింస నుంచి విముక్తి పొందాలి” ఎంత బలంగా ఉన్నది ఈ మాట! ఈ ఒక్క మాట కోసమైనా నీల చదవాలి.

నీల ను చదివాను.

మా అమ్మాయి గ్రాడ్యుయేషన్ హడావిడి తగ్గాకా, కొంచం టైం కుదుర్చుకొని నీల ను మొదలెట్టాను.
500 పేజీల పైనున్న ఈ నవల నన్ను ఇంతగా ఊపేస్తుందని, ఉక్కిరిబిక్కి చేస్తుందని అనుకోలేదు. అసలు పూర్తిగా చదువుతానా? అని ఒక డౌటు వుంది మొదలెట్టక ముందు.
అసలు ఈ వీక్ నాకు చాల ముఖ్యమైనది. నేను, హనీ కలసి ఉండే ప్రత్యేకమైన సమయం. ‘అమ్మ- కూతురు’ ప్రైవేట్ టైం అన్నమాట.
మళ్ళీ తను అటు-ఇటు గా ప్రయాణాలు తో బిజీ అయిపోతుంది. తర్వాత శ్రీలంక వెళ్తుంది. అందుకే ఈ నాలుగు రోజులు మేమిద్దరం ఎన్నో పనులు చేసుకుందామని, మాకిద్దరికి ఇష్టమైన, దాని చిన్నపట్నుంచి తిరిగిన చోట్లకి, Restaurants కు వెళ్లాలని చాలా ప్లాన్ చేసుకున్నాము. అలాంటి సమయంలో ఎందుకో వచ్చి నెల రోజులైనా, చూడ లేదని “నీల” ను చేతపట్టుకున్నాను.
అతిశయోక్తి కాదు కానీ, ఈ నాలుగు రోజులు ఏ పని చేస్తున్నా ఆ బుక్ నా చేతులలో అత్తుకుపోయింది. పిల్ల గోల చేసినా నా వల్ల కాలేదు.
ఆ పుస్తకం అందించిన మత్తులో ఇప్పుడు పూర్తిగా మునిగి పోయాను. ఆ వరదలో కొట్టుకుపోయాను. నీల నన్ను పూర్తిగా ఆక్రమించింది.

మల్లీశ్వరి గారి నవలలు కానీ, కథలు గాని నేను చదవలేదు పూర్వం. తనను ఫేస్బుక్ లో ఫాలో అవుతూ వారు రాస్తున్నవి చూడటం తప్ప. ఆవిడ రచయిత్రి అని తెలుసు కానీ, నవలలు చూడలేదు వ్యాసాలు తప్ప.
సమకాలీన సాహిత్యంతో నేను పొత్తు కుదుర్చుకునే ప్రహసనం లో ఉన్నాను(catching up kinda).
తానా అవార్డు గెలిచిన ఈ నవల మిత్రులు నాకు పంపారు. అవి నాకు అంది నెల పైన అయ్యింది. అలా నేటి సాహిత్యం ను కదిపిన,కుదిపిన ‘నీల’ నాకు అందింది.

ఎవరికి వారు తమ జీవితమును మలుచుకోవాలి. అందుకు కొన్ని నిర్దిష్టమైన సూత్రాలు పెట్టుకోవాలా? జీవితాన్ని క్రమపద్ధతిలో మలుచుకోవాలని తృష్ణ ఎంతమందికి ఉంటుంది? అన్ని సమకూర్చ పడినవారికి ఉండకపోవచ్చును, కానీ అందరికి జీవితం వడ్ఢించిన విస్తరి కాదు. మనం ఎలా ఉండాలనేది మనమే నిర్ణయించుకోవాలి. అంతే కాని సమాజము విధించిన సంకెళ్ళలలో మనని మనం కోల్పోకూడదు.
ఆ నిర్ణయించుకున్న మార్గంలో వెళితే మనకు ఫలితాలు దొరుకుతాయని ఈ నవలలో చెప్పారు మల్లీశ్వరి గారు.

మల్లి గారు మీ మిజో మా అమ్మాయి ని గుర్తుకువచ్చింది చాలా. మా అమ్మాయిని చదువుకని నిర్బందించినది లేదు. తన విజయాలు తనవే. అవి దాని చాయస్ పూర్తిగా. యాక్టివిష్టు గా టంపుకు వ్యతిరేకంగా పోరాడుతుంటే కుదిరినంత కు కూడా వున్నాను ఇక్కడ్నుంచి. రీసర్చ్ అని శ్రీలంక వెడతామన్నా మరోటన్నా సమర్డించటమే మా పని.
నిజంగా పిల్లల భావాలను స్వేఛ్చగా వదిలేస్తే వారికి కావలసిన, వారి చుట్టూ ఉండవలసిన వాతావరణాన్ని వారే సృష్టించు కుంటారు. నీలకు లేని ఆ వెసలుబాటు మిజోకు కలిగించారు. అలాంటిదే గనుక నిజజీవితంలో ఉంటే, మార్పు తప్పక వస్తుంది అన్న నమ్మకము కలిగింది చదివాక.

అజిత లాంటి వారిని కూడా లైఫ్ నేను చూసాను. లైఫ్ ని బంధించకుండా స్వేచ్ఛగా ఉండటం. అలాంటి వారిని చుస్తే నాకు చక్కట్టి మోహనరాగపు కీర్తన విన్నట్లుగా ఉంటుంది. మేమంతా లైఫ్ అంటే అడ్జస్ట్మెంట్ అనే సిద్ధాంతంలో బ్రతికే మధ్యతరగతి మందహాసాలం. అజిత అలాకాదు, చెలం కలం నుంచి వచ్చిన నాయకి లా ఉంటుంది. ఎవరు అభిమానించరు అలాంటివారిని?

పరదేశి కూడా ఓకే..

కానీ, సదాశివ …” ఎలా అండీ…ఎక్కడ ఉంటారండీ ఇలాంటివారు? ఉన్నది ఉన్నట్లుగా, నిజంగా, నికార్సైన నిజాలను పరిస్థితిని అలానే తీసుకొనే వాళ్లు? చూడాలను వుంది ఒక్కసారన్నా.
ఉంటె ఎంత బాగుంది. మీ ఇంటర్వ్యూ చూశాను.చెలం రాజేశ్వరిలా, మీ సదాశివ అన్నారు. బాగుంది… నిజమే కదా. నేడు మీకు రాజేశ్వరిని నేటి సమాజంలో చూడొచ్చు. రేపటి రోజున సదాశివ ను కూడా చూస్తామేమో….

మీ నవల గురించి “వీరభద్రుడు” గారు లాంటి వారే చెప్పారు ఇంకా ఎవరు ఎన్ని చెప్పినా అనవసరం.
నేను చాలా ఆలోచించాను ఇలా చేతయి చేతకాని నా రాతలతో మిమ్ముల విసిగించాలా అని…కానీ, నీల నన్ను నిలవనీయలేదండి. అందుకే నేను చదివానని అట్టెండ్స్ కాకుండా, నన్ను చాలా డిస్టర్బ్ చేసిందని మీకు చెప్పాలని…. ఏంటో.. నాకే తెలియదు..

మీరు గిరిజనుల జీవితాల మీద రాస్తానన్నారు. ప్లీజ్ తప్పక రాయండి.

మాలాంటి జడులను చైతన్య కలిగించేలా మీరు ఇంకా రాయాలి.
గుండె గొంతులోకి వచ్చి ఇంకా చెప్పక తప్పదనట్లు గా మీకు మేము చెప్పాలి. తెలుగు కు, తెలుగు మాట్లాడే వారికి దూరంగా ఉంటూ, తెలుగు చదివి, నేటి జీవితాలు, మార్పులు తెలుసుకోవాలనుకునే నాలాంటి వారికి సమకాలీన ప్రపంచం తెలిసేలా రాయాలి.
మీకు నిజంగా వేల అభినందనలు కూడా తక్కువే… అయినా నా ఒక్క ఈ అభినందన కాదనకండి ప్లీజ్ !!

(నా దగ్గర మీ మైల్ ఐ.డీ. లేదు. వుంటే మీకు మైల్ చేసెదాన్నండి)
అభిమానంగా
సంధ్య.

No automatic alt text available.

 

ప్రకటనలు

నీల’తో నా స్వరం మల్లీస్వరమే!

నీల’తో నా స్వరం మల్లీస్వరమే!

  • హేమమాలిని అవధానం

 

*************

ఎప్పుడెప్పుడు చదువుతానా అని ఎంతగానో ఎదురుచూసిన ఆ రోజు రానే వచ్చింది.
‘నీల’ నాచేతికొచ్చింది. అబ్బురంగా చూశాను.
‘నీల’ను తాకుతున్న సీతకోకచిలకమ్మ, తనలో వున్నన్ని వర్ణాలు, నీడలు, ఇందులో వున్నాయని గర్వంగా నిల్చుంది. కిందనే కె.ఎన్.మల్లీశ్వరి గారి పేరు చూడగానే ‘జాజిమల్లె’ల కథా సౌరభాలు చుట్టుముట్టాయి. తన రచనలు నాలో ఎప్పుడూ ఆసక్తిని రేపి, అనుభూతులను పంచిన నేస్తాలే. ‘తానా బహుమతి’ని పొందిన నవల ఎలాంటి కథను నింపుకుందో అనే నా ఉత్సుకతను పెంచేలా ‘నీల’ ముఖచిత్రం కనపడింది. ‘నేనన్నిటికీ అతీతురాలిని’ అని తనలోతాను పరవశిస్తూ చిరునవ్వును చిందిస్తున్న చిరుదీపికలా ‘నీల’ ముఖప్రవాహం. ఆనందంతో నిండిన ఆమె వదనం కథలో మలుపుల వెనుక సుఖాంతాన్ని ప్రతిబింబిస్తోంది అనిపించింది. ప్రచురణకర్తల ముందుమాటలు, విమర్శక మిత్రుల విశ్లేషణలు పదపదమంటూ కథనంపై ఆసక్తిని మరింతగా పెంచాయి.

అక్షరాల వెంట నా కనులు నడకను మొదలుపెట్టాయి. మొదట్లోని చిరునడక, మెల్లిగా వేగం హెచ్చి, పరుగందుకొంది. కథలో కొన్నిచోట్ల ప్రేక్షకురాలిగా, కొన్నిచోట్ల పాత్రల మాటలు నావే అన్నట్లుగా, కొన్నిపాత్రలలో నేనే అన్నట్లుగా సమాంతరంగా నడిచాను. కొన్నిచోట్ల గొంతు పూడుకుపోయి, ఊపిరాడక, కన్నీటిపొర అడ్డొచ్చి అక్షరాలు అలుక్కుపోయాయి. ఈ బాధను భరింపలేమంటూ కొన్ని కన్నీటి చుక్కలు నన్ను వీడాయి.

‘నీల’ వ్యక్తిత్వ వికాసంలో బాల్యం, ఆలోచనా తీరు, ఉద్యమ వెల్లువ, వైవాహిక జీవితాన ముళ్ళగాట్లు, ప్రేమలు వాటి పయనాలు, వేటికవే ప్రత్యేక భాష్యాలే. తను స్వేఛ్ఛను వెతుక్కొన్న తీరు, సాహచర్యపు సరిగమలు, తనని తాను ఆవిష్కరించుకొన్న తీరు అద్భుతం. చంద్రకళ, ఆరంజోతి, పాస్టరమ్మ, సరళ, వసుంధర, సంపూర్ణ, అజిత, మినోల వ్యక్తిత్వాలు, తత్వవేత్తలకు తగ్గని పైడమ్మ జీవనసారం అన్నీ అనంతాలే.
‘నీల’ జీవితంలో చంద్రోదయం పరదేశి, సూర్యోదయం సదాశివ, చీకటి నింపిన ప్రసాదు, దిగంత రేఖ సూర్యం, అన్నింటా జీవశక్తితో వెలుగును సానబెట్టుకున్న ‘నీల’ నిజంగా వెలుగు జిలుగే.
ఏది స్వార్ధం? ఎక్కడ న్యాయం? ఏది ప్రేమ? ఎక్కడ ద్వేషం?
ఏది పగ? ఎక్కడ క్షమ? ఏది స్వేచ్ఛ? ఎక్కడ అధికారం?
ఎన్నో ప్రశ్నలు, మరెన్నో సమాధానాలు నింపుకున్న నవల నిండుగా వుంది. ‘నీల’. ఇంద్రధనస్సులోని సప్తవర్ణాలనూ ప్రతిబింబించింది. ఏకబికిన నన్ను పంక్తులదారిలో, పేజీల వెంట ఉరుకులెత్తించిన ఈ నవల చదవడం ముగించాక మనసున ఓ ఆనందం, హృదయానికో తృప్తి అనిర్వచనీయ భావన. ‘నీల’ను వెలువరించిన మల్లీశ్వరి గారికి నా హృదయపూర్వక అభినందనలు. ఈ’నీల’ సాహితీ వినీలాకాశంలో ఎప్పటికీ మెరిసే ఓ నక్షత్రమే.

No automatic alt text available.

పి. సత్యవతి గారికి నచ్చిన పుస్తకం

Image may contain: 2 people, including Jaji Malli Jaji, people sitting and indoor

 

భిన్న దృష్టికోణాలను ఆసక్తిగా చూడగల నిబ్బరం సత్యమ్మ నైజం. నీల నవలని మీరు అర్థం చేసుకున్న తీరు, నాకు రిలీఫ్ ని ఇచ్చింది. ఇంత ఓపికగా సమీక్ష చేసినందుకు థాంక్యూ వెరీ మచ్. Sathyavathi Pochiraju garu.

*******************

నచ్చిన పుస్తకం

సముద్రం ఎందుకు వెనక్కి వెడుతుందో తెలిసిన మనిషి

నీల

బహుమతి పొంది, చర్చలోకి వచ్చిన ఒక పుస్తకం పైన అందరికీ ఆసక్తి వుంటుంది. అలాగే నాకు కూడా. అందుకే చదువుతాను.. అది నన్ను పట్టుకుంటే ఎవరికైనా చెప్పాలని ఆత్రపడతాను. ఆ ఉద్దేశంతో జాగ్రత్తగా మళ్ళీ చదువుతాను.. నీల గురించి ఎక్కువమందితో పంచుకోవాలని. ఈ 540 పేజీల నవల ఎక్కడా విసుగు పుట్టకుండా చదివించింది నాచేత. పుస్తకం అంతా మనుషులు తమను తాము నిలబెట్టుకునే క్రమంలోని వైవిధ్యం.. ముఖ్యంగా స్త్రీలు. వాళ్ళు పితృస్వామ్యం సృష్టించిన మూసలు కారు. ఎవరి పరిధిలో ఎవరి చైతన్యంతో వారు నిలబడడానికి పోరాటం చేస్తున్న స్త్రీలు ఆంధ్రప్రదేశంలోని పాతిక సంవత్సరాల ఉద్విగ్న భరితమైన రాజకీయ ఆర్ధిక సాంస్కృతిక పరిణామాల నేపధ్యం. ఊపందుకుంటున్నఅస్తిత్వఉద్యమాలు, ప్రేమికుల సహచరుల మధ్య స్వేచ్చతో కూడిన గౌరవం కోసం చేసిన ప్రయత్నాలు. విస్తృతమైన కాన్వాస్ మీద చిత్రించిన సాంఘిక జీవన చిత్రం ఇది. ఈ నవల వ్రాయడం వెనక రచయిత కృషి, శ్రద్ధ, తపన, అధ్యయనం, అవగాహన తెలిసిపోయింది.

కథలకు కవిత్వానికి వచ్చిన పాఠకాదరణ, గుర్తింపు నవలలకు రాకపోవడానికి, వస్తూన్న నవలల సంఖ్య తక్కువ కావడమో లేక అవి సాహిత్యాన్ని సీరియస్ గా తీసుకునే పాఠకులు ఆశించే ప్రమాణాలను అందుకోక పోవడమో ఏ కారణమో కాని అప్పుడప్పుడూ వచ్చే గుర్తించవలసిన నవలల ప్రస్తావన కూడా నలుగురు కలిసిన వేళల నోటిమాటల ద్వారా కూడా విస్తృతంగా వ్యాప్తి చెందడం లేదేమో అన్పిస్తుంది. బహుళ ప్రచారంలో వున్న పత్రికల్లో పుస్తక సమీక్షలకు కొలతలుంటాయి. అంగుళాల లెక్కన. ముఖ పుస్తక పరిచయాలకు కూడా పైకి కనపడని సమీకరణాలుంటాయి.

జీవితం మొదటి కొసకే నిప్పు అంటుకున్న పిల్ల నీల. కుంచెలలో, కలాల్లో పంచవన్నెలూ, చల్లగాలులూ సుందర సోయగాలూ పోయే పల్లెటూరుకాదు ఆమె వుండేది. చీకట్లో గోతులతో దోమలు ముసిరే మురుగు కాలవల ఆలవాలం ఆమె వుండే చిన్నఇల్లు. ఏలూరును ఆనుకుని వుండే చోళదిబ్బ. తాగి వేధించే తండ్రి, కుట్టుపనితో కుటుంబానికి ఆసరా అయిన తల్లి, ఎక్కడా జీవితంలో ప్రేమకూ ఆదరణకూ కనీసపు ఆనందానికీ నోచుకోని ఆ తల్లి, ఒక చిన్న ప్రేమ నెలవు వెతుక్కున్న నేరానికి భర్త చేత హత్య చెయ్యబడి ఆ మచ్చను నీలమీద వొదిలి పోయింది. అప్పటి నించీ నీల జీవన పోరాటం మొదలైంది. తన జీవితమే ఒక పోరాటంగా బ్రతికిన నీల ప్రజా పోరాటాలను జీవితంలో బాగం చేసుకునే దాకా ఎదిగింది. పాతిక సంవత్సరాల ఉమ్మడి అంధ్రప్రదేశ చరిత్రతో పాటు నీల జీవిత గమనాన్ని ఆమె ఆలోచనల్లో ఆచరణలో వచ్చిన పరిణామాలనూ పెనవేసుకుంటూ సాగింది నవల.

ఇది నాయిక కేంద్రక నవల కాదు. ఒక జీవితం చుట్టూ కూడా అల్లిన నవల కూడా కాదు. ఇందులో చాలామంది స్త్రీ పురుషుల జీవితం వుంది. వాళ్ళు దానిని మలుచుకున్న తీర్లల్లో భిన్నత్వం వుంది.ఎవరి జీవితమూ వ్యక్తిత్వమూ నలుపు తెలుపు కాదు. వాళ్ళంతా జీవమున్నమనుషులు. జీవితాన్ని వారికి అనువైన తీరులో నిర్మించుకున్న వారు. అయితే రచయితకు గానీ పాఠకులకు గానీ కొన్నిపాత్రలు సన్నిహితంగా వస్తాయి. ఇంకొన్నిటిని చూసి జాలిపడతాం, వాటిలోని మానవ స్వభావాన్ని అర్థం చేసుకుంటాం. అట్లా అర్థం చేయించడంలో రచయిత్రి సమతుల్యాన్ని సాధించింది. అందుకే పుస్తకం చివరిపేజీల్లో ఒకచోట “మనుషుల్ని ఎంత చివరికి వెళ్లి ప్రేమించవచ్చో తెలుసుకున్నాక…. తను గెలిచిన మజిలీలో నిలబడి గతాన్ని దయగా చూడ గలుగుతోంది.” అంటుంది నీల గురించి.

తల్లిని హత్య చేసి తండ్రి జైలుకి పోతే బంధువులెవరూ దగ్గరకు తియ్యని నీలని పాస్టర్ దంపతులు అక్కున చేర్చుకుని ఇంటర్ మొదటి సంవత్సరం దాకా చదువుకోనిచ్చారు. అందుకు కృతజ్ఞతగా ఆమె వాళ్లకి ఎంతో పని చేసి పెట్టేది. పొందికగావుండేది. పాస్టర్ దంపతులు ఆమెను అనాధగా చూడలేదు స్వంత బిడ్డలా చూసుకున్నారు. అందుకే వాళ్లకు స్థాన చలనం వచ్చినప్పుడు ఆమె భద్రత కోసం నీలని కావాలని కోరుకుని అడిగినవాడికి ఇచ్చి పదిహేడేళ్లకే పెళ్లిచేసి బాధ్యత నిర్వహించారు. అట్లా 1991 లో రాజమండ్రికి కాపురానికి వచ్చింది నీల. తన కన్న పన్నెండేళ్ళు పెద్దవాడైన అతను నిజంగా తనని మనసుతో కోరుకున్నాడని, అనాధ అయిన తనకు ఒక ఇల్లు అమరిందని ఇంక తన బ్రతుకు అతనితోనే ముడి వేసుకు పోయిందనీ తల్లిలా కాక తను ఒక్కరితోనే జీవితంలో ఇమిడిపోవాలనీ నిశ్చయించుకున్న నీల జీవితం అట్లా కొనసాగలేదు.

ఆమె భర్త ఆమెను వెతుక్కుంటూ వొంటరిగా రాలేదు. బోలెడు గతాన్ని దాచిబెట్టుకు వచ్చాడు. పైగా ఆమె తల్లి మచ్చను అతను మర్చిపోలేదు. ఆమె సంసారం నిప్పుల కొలిమి అయింది. పద్దెనిమిదేళ్ళకే తల్లి అయిన నీలకి ఆమె భర్త ప్రసాద్ గతం వర్తమానం అన్నీ ఒక్కొక్కటే అర్థం అయి బ్రతుకుని ఉక్కిరి బిక్కిరి చేసాయి. అయినా అందులోనే ఇమడడానికి అతన్ని సంతోష పెట్టడానికి చేతనైనన్ని విధాలుగా ప్రయత్నించింది. సునామీలను ఎదుర్కుంది. మానసిక శారీరక హింస అనుభవించింది.

అయితే ఈ యుద్ధ కాలంలోనే ఆమె డిగ్రీ ప్రయివేటుగా చదువవుకోగలిగింది. సారా ఉద్యమంలో పాటలు పాడింది. లాయర్ వసుంధరతో పరిచయం అయింది. బయటి ప్రపంచాన్ని కొంత చూసింది. ఎం.ఎ లో కూడా చేరింది. భర్త అనుమానాలనీ అతను చేసే అవమానాలనూ పీకల మీదకు వచ్చే దాకా ఓర్చుకుని, తట్టుకుని చివరికి, ఇద్దరు స్త్రీలమధ్య నలిగిపోతున్న భర్తకు స్వేచ్చ ఇచ్చి తానూ ఆ బంధంలో నుంచీ తప్పుకున్నది. రాజమండ్రిలో ప్రసాద్ తో చేసిన ఆరేళ్ళ కాపురం, చిన్నప్పుడు అంటుకున్న నిప్పుతోనే పరుగు. ఎమ్మే చదివినా నీలకు సరైన ఉద్యోగం రాలేదు. పాస్టర్ మామయ్య చనిపోగా పాస్టరమ్మ ఎక్కడో కర్ణాటకలో కష్టాలు పడుతోంది. మళ్ళీ తను పుట్టి పెరిగిన చోళ దిబ్బకే 1997లో తిరిగి వచ్చింది నీల. తల్లి మరణానికి ముందు జ్యూట్ మిల్ కార్మికుల ఆందోళనలో నాయక పాత్ర వహించిన ఆరంజోతికి, తమ్ముడు స్టాలిన్ సూర్యం అదృశ్యం, నీల తల్లి చంద్రకళ హత్యతో మతి చెడిపోయింది. ఆరంజోతి తమ్ముడు స్టాలిన్ సూర్యం అంటే నీలకు గౌరవం. అతన్ని పోలీసులు ఏం చేసారో అని ఆరంజోతి అల్లాడి పోయింది. మతి చెడిపోయింది. పోరాటాలకి ఎప్పుడూ ముందు వుండే ఆమె రెక్కలు కత్తిరింప బడ్డాయి.

ఆమె కూతురు సంపూర్ణ నీలని ఆదరించి ఇల్లు ఇచ్చి బ్రతుకు తెరువుకు ట్యూషన్లు కుదిర్చింది. సంపూర్ణ ఇప్పుడు, గొడవలు జరిగితే కోళ్ళగంప చాటున దాక్కునే పిరికి పిల్ల కాదు. డ్వాక్రా సంఘాలకి పొదుపుసంఘాలకి నాయకురాలు. బుద్దిమాంధ్యపు భర్తనూ మానసికంగా ఎదగని కొడుకునూ మతిచెడిన తల్లినీ చూసుకుంటూనే ఊరి రాజకీయాల్లోకి వచ్చింది. అధికార పక్షం ఎంఎల్ ఎ ప్రాపకం సంపాదించింది. స్త్రీలను కూడగట్టింది.

సంపూర్ణ అంటే వ్యక్తిగా నీలకి ఇష్టం. కానీ ఆమె రాజకీయాలు ఒక్కొక్కసారి నీలకి నచ్చేవి కావు. భర్త రెడ్డయ్యతో ఆమె ప్రవర్తన, ఆరంజోతిని ఆమె చూసుకునే తీరులో మానవీయత కనిపిస్తుంది. అక్కడ కుల రాజకీయాలు మైక్రో ఫైనాన్స్ గ్రూపులు, స్త్రీలకు అప్పులిచ్చి వాటిని వసూలు చేసుకునేందుకు అనుసరించే దారుణమైన మార్గాలు, అన్నీ కళ్ళకు కట్టిస్తుంది రచయిత్రి. అయితే ఈ పొదుపు అప్పుల వల్ల స్త్రీలు కూడా ఆర్ధికరంగంలో ప్రవేశించడం, తనఖా ఏమీ లేకుండా వాళ్లకి అప్పు దొరకడం ఆ అప్పు తీర్చుకోడానికి వాళ్ళు ఏదో ఒక పని చేసుకోడం అంతా అక్కడొచ్చిన మార్పుగా గ్రహించింది నీల. ఒక పొదుపు సంస్థకు వాయిదా చెల్లించలేక బియ్యం బస్తాలో దూరి దాక్కుని ప్రాణాలు పోగొట్టుకున్న నిండు గర్భిణి చావు, దానిని రాజకీయం చేసిన సంఘటన అప్పట్లో పత్రికల్లో వచ్చే వార్తలే.

అప్పుడే పొదుపు సంఘాల మీద పరిశోధనకు వచ్చిన పరదేశి ఆమెకు స్నేహితుడయినాడు. అతనితో కలిసి బెస్త గ్రామాలను బెస్త వారినీ సముద్రాన్నీ దగ్గరగా చూసింది. సముద్రం ఎందుకు వెనక్కి పోతుందో అర్థమవుతోంది. ప్రసాద్ తో ఆమె జీవితం ఒక అనుకోని సంఘటన. కానీ పరదేశీని ఇష్టపడింది. అతనితో సాహచర్యాన్ని కోరుకున్న నీలకి అతనికీ ఒక గతం వుందని తెలిసింది. అతనే చెప్పాడు తను ఒక స్నేహితురాలితో రిలేషన్ షిప్ లో వున్నానని ఆమెతో బ్రేక్ అవుతానని. ప్రసాద్ తో అనుభవాల తరువాత పరదేశికి దగ్గర కావద్దనుకుంది నీల. కానీ చోళదిబ్బలో రాజకీయాలు పెద్దవాళ్ళ ప్రయోజనాలకు సంపూర్ణను బలిపశువు చెయ్యడం, తను ఎదగడానికి దాన్ని కూడా సహించిన సంపూర్ణ ప్రవర్తన నచ్చడం లేదు నీలకి. ఏదోపని మీద అక్కడకు వచ్చిన లాయర్ వసుంధర సాయంతో ఆమె 2000 సంవత్సరంలో హైదరాబాద్ మహా నగరం వచ్చి అక్కడ అజిత ఎన్జీవోలో నెలకి ఎనిమిది వేల జీతానికి ఒక ఉద్యోగంలో చేరి పాపతో కలిసి ఒక్కతే వుంటూ ఊపిరి పీల్చుకుంది.

అక్కడ నించీ ఆమెకి ప్రఖ్యాత లాయర్ సదాశివతో పరిచయం, అతని తల్లితండ్రులు నీతాబాయి ప్రకాష్ ల కథ, సింగిల్ వుమన్ గా అజిత జీవితంతో ధైర్యంగా తలపడుతున్న తీరు, నీల తరువాతి తరంలోకి వచ్చిన నీల కూతురు మినో అభిప్రాయాలు, తరాల మధ్య సంఘర్షణ, సదాతో నీల సహజీవనం, నీల అభిప్రాయాలలో ప్రపంచాన్ని చూసే తీరులో చైతన్యంతో కూడిన తాత్వకమైన మార్పులు, మానసిక సంఘర్షణలు, మళ్ళీ పరదేశితో కలిసి బెస్త గ్రామాల సందర్శన అక్కడ గంగవరం మొదలైన చోట్ల జరుగుతున్న అభివృద్ది తాలూకు విధ్వంసం, విస్తాపన అన్నీ నీల జీవితంపైన ప్రసరిస్తున్న ప్రభావాలు, మొత్తం పదకొండు సంవత్సరాల చరిత్ర. నవల అక్కడే ప్రారంభం అయి ఒకచుట్టూ తిరిగి అక్కడే ముగుస్తుంది. నవలలో కొన్ని వాక్యాలు మనసుకు పట్టుకుంటాయి. పాస్టరమ్మ ప్రేమని గురించి చెప్పినవి. రెక్కలు ఊడిన పక్షి గమ్మున వుండి తిరిగి రెక్కలు పొందడం, ప్రేమ గురించి సహజీవనం గురించి వ్యాఖ్యలు .

“ముందు మనకి మనం వుండాలి ఆ ధైర్యం నుంచీ స్థిమితం నుంచీ మనుషులను కోరుకోవాలి”

సముద్రంతో పైడమ్మ “ఒలె! అప్పా! నచ్చత్రాలు భూమండలము పుట్టినప్పుడు పుట్నావు. ఇన్ని తాపులు కాసినావు. రాచ్చసులంటి పడవల్ని బుజానేసుకుని మోసినావు. సెత్త సేదారాలన్నీ లోపట దాసుకున్నావు. నీ లోపట సంపదలు సత్తువలు తీసి మాకిచ్చినావు. ఇంకా ఈ జీవరాశికి ఎంత కాలం సాకిరీ సేత్తావు? బుడింగిన మునిగి మాయమౌదారని అనిపించట్లేదే నీకు?”

“ఆడా మగా సంబంధాల్లో సార్వకాలికమైనవి సార్వజనీనమైన విలువలేవీ వుండవని తన జీవితం నుండే కనపడుతోంది నీలకి. స్త్రీగా వుండడం కన్నా మనిషిగా రూపొందడం కోసమే బ్రతకాలన్న భావం లీలగా తోస్తున్నది”

“నీ రక్షణలో నీ ప్రేమలో నన్నునేను కోల్పోతున్నాననిపించింది. మళ్ళీ నన్నునేను కూడగట్టుకోవాలని పించింది. నాకు కావలసింది నా ప్రయాణం ఆగక పోవడం.”

“నాకు నీ మీద కృతజ్ఞత వుంది సదా ! కానీ నేను నీ సహచరి నైనందుకు ఎప్పుడో ఒకప్పుడు నా మీద నీకు కూడా కృతజ్ఞతగా అనిపిస్తుంది. ఆ రోజు ఎప్పుడు వస్తుందో చూడాలి”

“నూటికి తొంభై తొమ్మిది శాతం ప్రేమలన్నీ ఏదో ఒక రూపంలో బందిఖానాలే. అట్లా కాకుండా మనుషుల కుండే అన్నిరకాల స్వేచ్చల్నీ గౌరవిస్తూ ప్రేమించుకోడం మంచి విలువ. దానర్థం లోకం అపోహ పడినట్లు అనేక లైంగిక సంబంధాలు ఏర్పరుచుకోడం కాదు…” వసుంధర చెప్పిన ఈ వాక్యం సుదీర్ఘ మైనది, ఆలోచింపజేసేది.

ప్రేమించడమే విలువైన పాస్టరమ్మ, అధికారం డబ్బూ పరపతీతో పాటు కుటుంబ సభ్యులను కూడా ప్రేమించే సంపూర్ణ, నీల మదిలో చిరకాలం నిలిచి పోయిన స్టాలిన్ సూర్యం, ఒంటరి మహిళగా జీవితపు సవాళ్ళను ఎదుర్కునే అజిత, మంచి లాయర్ అయిన వసుంధర, సరళ జీవన పోరాటం, నూతన తరం ఆవేశాలతో, ఆదర్శాలతో మినో, అందరినీ చుట్టుకుంటూ స్వేచ్చని మాత్రమే కాక సాహచర్యాన్ని కూడా కోరుకున్న నీల, అంతులేని ఒద్దికకీ అనంతమైన స్వేచ్చకీ మధ్య జీవించే కళ ఒకటున్నదని తెలుసుకున్న నీల, సముద్రం ఎందుకు వెనక్కి వెడుతుందో అర్థం చేసుకున్న నీల, పరమం అంటూ ఏమీ వుండదని తెలుసు. కానీ ఇప్పటికి ఇది మనుషులు చేరుకోవలసిన ఒక స్థితి అనిపిస్తుంది.

కథ ముగిసే సరికి. ఇవన్నే కాక పశ్చిమ గోదావరిలో కందా బందాగా నూరే పచ్చళ్ళు, ఆలగోలు బాలగోలుగా అరిచే జనం, దాపుడుకోకలు, గుంపు సింపులు. చీకటి గుయ్యారాలు – తెలుగు పలుకుబళ్ళు.

సాధారణంగా ముందుమాటలు చదివి పుస్తకం చదివితే ఆ మాటలు పాఠకులను ప్రభావితం చేస్తాయి. అందుకని నేను పుస్తకం చదివాకనే ముందుమాటలు చదువుతాను. అట్లా చదివినప్పుడు ఈ నవలకు విపులమైన విశ్లేషణతో కూడిన వాడ్రేవు చినవీరభద్రుడు గారు వ్రాసిన ముందుమాట ముందే చదవాల్సిందేమో అనిపించింది. ఏకే ప్రభాకర్ గారిది కూడా.

( మే 2018 చైతన్య మానవి లొ ప్రచురితం )

**********

నీల – కవితానంతం

 

అర్థవంతమైన సాహిత్య ప్రయోగాల సాహసి ‘అనంతు’, నీల నవలలోని కవిత్వాన్ని ఇలా ఏరి కూర్చారు.

***************

నీల’ నవలలో నాకు నచ్చిన కవితలు 
………………………………………………….
1
అకస్మాత్తుగా
కాలికింద
పటుక్కున పగిలిన
పిట్టగుడ్డు
మనసు
*

2
లంగాపైని పూలన్నీ
రాలిపడేలా 
పరిగెత్తినా
తాళం వేసిన
తలుపులు
పలకవు.
*

3
ఆనందం వంతెన కింద
చీకట్లో
రహస్యంగా
పారే నది 
కనిపిస్తోంది 
మాటల్లో
*

4
అతని నవ్వు
ఎక్కడెక్కడి పిట్టలో
వచ్చి 
చెట్టు మీద వాలితే 
వినేంత అందం
*

5
ఆకాశం 
క్రిస్మస్ చెట్టు
*

6
ఆమె గొంతులో
కోడిపుంజులు
రివ్వున ఎగిరాయి
*

7
నీడని
నేను నడుపుతున్నానా?
నీడ
నన్ను నడుపుతోందా?
*

8
రుతువులు గడిచాయి
ఏ వర్ణమూ దొరకలేదు 
ఒంటరి వర్ణంతో
ఆమె
*

9
ప్రశ్న
మనసులో పుట్టి
మనసులో దాక్కోదు
అది బహిరంగమైనది
బయటికి దూకేయాలనే
తాపత్రయం
*

10

కొన్ని కలలు
మనసుని
ఎంత ఉదారంగా
మార్చాయో
కొలవడం
ఎలా సాధ్యం?
*

11

కలలో 
ఆమె వ్యవహారం
చాలా 
ఉదారం
*

12

కొందరు
గడుసు చినుకుల మల్లే
గుసగుసగా
దరి చేరకుండా
రాలుతుంటారు
*

13
వాన ఇవ్వని
మబ్బుల సంచారంలో
లోకం 
మసకబారుతోంది
*

14
ఈ ఒక్క రాత్రీ
పది రాత్రుల పొడవైపోయి
పది పగళ్ళన్నీ
నిమిషాలలోకి
కురచనైపోతే
ఎంత బాగుండునో
*

15
ఖాళీ చేయి
గాలిలో
ఊగే
పసి కొమ్మ

Real love makes us unattached

 

“లిబరలైజేషన్ పై కమ్యూనిస్ట్ లు చూపించే అకారణ ద్వేషం కాకుండా నిమ్న కులాల అభివృద్ది క్రమంలో దాని పాత్రని, లాభనష్టాలని నిజాయితీగా అంచనా వేసే ప్రయత్నం జరిగింది.” నీల నవలని సమీక్ష చేస్తూ Narukurti Sridhar గారు రాసిన వాక్యం ఇది. లిబరలైజేషన్ మీద కమ్యూనిస్టులకి ఉన్నది అకారణ ద్వేషమా? అన్న ప్రశ్న ఇమ్మీడియేట్ గా వస్తుంది. నవలలోని రెండు మూడు అంశాల మీద చర్చనీయాంశమైన సమీక్ష చేసారు. శ్రీధర్ గారి అనుమతితో వారి ఫేస్బుక్ వాల్ నుంచి సమీక్షని పోస్ట్ చేస్తున్నాను. థాంక్స్ ఫర్ ది రివ్యూ శ్రీధర్ గారు.

*************

నీల (Real love makes us unattached )

 

‘నీల’ నవల చదివి చాలా రోజులయిపోయింది. ఆ పుస్తకం గురించి ఏమైనా రాద్దామనుకుంటూనే రోజులు గడిపేస్తున్నాను. సమీక్ష రాసేటంతటి జ్ఞానం, విషయం నా దగ్గర లేవు. అందుకే రాయడానికి కొంచెం భయం కూడా. చాలాకాలం తరువాత చదివిన పెద్ద తెలుగు నవల. అసలు చదవగలనా! ఎన్నో పుస్తకాలకి పట్టించిన గతినే (మధ్యలోనే ఆపేయడం) పట్టిస్తానా! అని అనుకున్నాను . కానీ ఈ పుస్తకం చదివిస్తుంది. ఎంతగా అంటే సెలవులకి వచ్చిన కావ్య నన్ను తిట్టిన తిట్టు తిట్టకుండా తిట్టేంత వరకూ. ‘నీల’ లాంటి అమ్మాయిలు ఎంతోమంది ఉండరు. అసలు ఉంటారో లేదో నాకు తెలియదు. కానీ నీల ఎదుర్కొన్న మథనం మాత్రం అందరిదీ. అంటే స్త్రీలది మాత్రమే కాదు, పురుషులది కూడా. స్త్రీ పురుష సంబంధాలలో ఉండాల్సిన స్వేచ్చ, లింగభేదం లేకుండా అందరికీ చెందినదే.

 

అస్థిత్వవాదపు రచనలు ఎంత బాగున్నా, మౌలికమైన విలువలని వదులుకోకుండా, అర్థం లేని పక్షవా/పాతానికి గురికాకుండా ఉన్నప్పుడు మాత్రమే గొప్ప రచనలవుతాయి. నిస్సందేహంగా ‘నీల’ అలాంటి రచనే. దీనిలో ఎవరూ దుర్మార్గులు కారు. వారికి అర్ధమైన సమాజపు విలువల పరిధిలోనే ప్రవర్తిస్తూ ఉంటారు. ఆఖరికి ‘నీల’ని కూడా హీరోయిన్ అనలేము. ఈ నవలలో అన్నిటికన్నా నచ్చింది రచయిత్రికి మనుషుల పైన ,మానవ సంబంధాల పైన ఉన్న అపారమైన ప్రేమ. మానవ సంబంధాలలోని డొల్లతనాన్ని ఎత్తిచూపుతూనే వాటిలోని అనివార్యతని కూడా విశ్లేషించడం ఆవిడ పరిణతిని సూచిస్తోంది. భార్యలని అనుమానించి వారిని కొట్టే ‘పరిసి’, ‘ప్రసాదుల’కి కూడా ఈ నవలలో మానవీయ పార్శ్వం ఉంది.

 

ఒక దిగువతరగతికి చెందిన అమ్మాయి అంచెలంచెలుగా జీవితంలోనూ, సంస్కారంలోనూ ఉన్నతమైన స్థానాన్ని పొందే క్రమంలో సుమారు నాలుగు దశాబ్దాల పాటు చేసిన ప్రస్థానం మాత్రమే కాదు ఈ నవల.. నాలుగు దశాబ్దాల తెలుగు రాష్ట్రాల సామాజిక పరిణామం కూడా. లిబరలైజేషన్ పై కమ్యూనిస్ట్ లు చూపించే అకారణ ద్వేషం కాకుండా నిమ్న కులాల అభివృద్ది క్రమంలో దాని పాత్రని, లాభనష్టాలని నిజాయితీగా అంచనా వేసే ప్రయత్నం జరిగింది. రచనాశైలి కొడవటిగంటిని గుర్తుకు తెస్తుంది. చాలాచోట్ల వాక్యం కవితాత్మకం అవుతుంది. రచయిత్రికి సోషల్ వర్క్ మీద ఉన్న ప్రేమ అక్కడక్కడ రచనని పక్కదోవ పట్టించినా, ప్రీచింగ్ లేకపోవడం వల్ల బోరు కొట్టించలేదు.

 

బిందూతో నేను చాలాసార్లు అంటుంటాను. ‘భార్యాభర్తల మధ్య ప్రేమ, బాధ్యతల కంటే ముఖ్యంగా ఉండాల్సింది ఆకర్షణ, గౌరవం.’ నేనెంత బద్ధకస్తుడినయినా, తనెంత ఇందిరాగాంధీ అయినా మా ఇద్దరిమధ్య ఆ రెండూ ఉన్నాయి కాబట్టే సజావుగా నడిపిస్తున్నామని అనుకుంటాను. ఈ నవలలో ఎన్నో అద్భుతమైన వాక్యాలు ఉన్నా నన్ను బాగా ఆకట్టుకుంది ఈ వాక్యం “ప్రేమ స్నేహం అప్పుడప్పుడూ తొణికిపోవచ్చు. గౌరవించే మనుషులని ఎప్పటికీ వదులుకోవాలనిపించదు” ‘Real love makes us unattached’ అంటాడు వివేకానందుడు (‘రాజయోగ’లో అని గుర్తు). నిజానికి ఆకర్షణ, గౌరవం ఉంటే కలిసుండడానికి పెళ్ళే అవసరం లేదు. కాని అంతటి స్వేచ్చని పొందడానికి మనుషులపైనా, జీవితం పైనా అపారమైన ప్రేమ, గౌరవం ఉండాలి. అప్పుడా ప్రేమ – వ్యక్తులకో, సమూహాలకో దేశాలకో పరిమతమవ్వదు. అదసలు సాధ్యమా!! ఏది ఏమయినా ‘నీల’ తప్పక చదవాల్సిన పుస్తకమే. నీలతో పాటు సంఘర్షించాలిసిందే! ఆ catharsis అనుభవించాల్సిందే.

 

p.s. ఇది సినిమా సమీక్షలా ఉంటే అది నా తప్పే…

సరళ నీల

మంచి గాయని, విమర్శకురాలు, మిత్రురాలు, మీదు మిక్కిలి చదువరి అయిన సరళ మోహన్ గారు నీల నవలపై నిష్పాక్షిక సమీక్ష చేసారు. వారికి ధన్యవాదాలు.

*****************

ఇరవై రోజుల క్రితం మొదలెట్టి రెండు రోజులలో చదవడం పూర్తిచేసానీ నీలని…547 పేజీల నీలను…ఎందుకంటే ఏకబిగిన చదవకుండా వదలబుద్దికాలేదు..ఆ రెండు రాత్రిళ్ళ నిదరలో కూడా నీల పలకరిస్తూనే ఉంది..నీల వదలలేదు ..ఆ నీల మత్తులో నుంచి బయటపడ్డాకే సమీక్ష రాయాలని ఆపాను..పుస్తకం పూర్తిచేసాకే పుస్తకంలోని చినవీరభద్రుడు గారు..ఎకే ప్రభాకర్ గారు రాసిన ముందు మాటలు ఫేస్ బుక్ సమీక్షలు చదివాను..లేకపోతే ఆ మాటలముద్రలు పడతాయని…

 

నీల గురించి చెప్పాలంటే ముందుగా చెప్పవలసింది మల్లీశ్వరి గారు ఈ నవలలో 547 పేజీలలో చాలా వరకు ప్రతి వాక్యం ని జాగ్రత్తగా కవితాత్మకంగా అర్ధవంతంగా జీవంతొణికిసలాడే ప్రాణమున్న శిల్పంలా చెక్కిన తీరు గురించి చెప్పాలి ..ఏవాక్యంనీ గబగబా చదివేయలేం..వాక్యంలో అర్ధాన్ని అందాన్ని ఆస్వాదిస్తూ తప్ప…ఇంత పెద్దనవలలో బంద్ లు ఉద్యమాలగురించి వివరణలలో పది పదిహేను పేజీలు మాత్రమే పైపైన చదివి తిప్పేసాను అంటే ఏరకంగా ఈ నవలని అల్లారో చూడండి

 

నీల బాల్యదశ యవ్వన దశ మధ్య వయసు వరకు నీలజీవిత వివరణ నీల …కానీ వీటన్నిటిలో నీల బాల్యంలోనే నాకు మరీ నచ్చుతుంది…యుక్తవయసు లో నీలకూతురు మినో ఆలోచించే పద్దతి కన్నా నీల ఆ వయసులో ఆలోచించిన పద్దతే నాకు నచ్చింది ..చిన్నపుడే అవసరమైతే పెద్దవారినే ప్రశ్నించగల సత్తా ఉన్న అమ్మాయ్.తాగినందుకు నాన్నని కొడుతుంటే చాలామంది తాగుతున్నారు కదా! నాన్ననే కొడుతున్నారెందుకు? అని అడగగలదు

 

ఈ నవల లో పెళ్ళి చేసుకున్న1 నీల..2 నీల అమ్మచంద్రకళ .. 3నీలను విడాకులతరువాత ఆదుకున్న సంపూర్ణ.. 4 సదాశివ తల్లి.నీతాబాయ్ …నలుగురు వివాహంతో పూర్తి సంతృప్తిగా ఆనందంగా బతకలేకపోయారు….

 

1 నీల విడాకులకు కారణం భర్త వివాహేతర సంబంధం…వివాహం కాకముందునుంచీ సరళతో ఉన్న శారీరక మానసికసంబంధం.పెళ్ళై భర్త పోయి ఇద్దరు పిల్లలున్న సరళ ని ఎందుకు చేసుకోవాలి..తన ఆస్తినెందుకివ్వాలనుకుని ..పల్లెటూరి పిల్ల …బాగుంది..తనేం చేసినా సర్దుకుపోతుందని కావాలని ఇష్టపడి నీలకు సరళసంగతి చెప్పకుండా దాచి పెళ్ళిచేసుకున్న ప్రసాద్ .జాలి సానుభూతి నీలమీద ఉన్న ప్రసాద్..తమ అక్రమ సంబంధం బయటపడగానే పచ్చిబాలింతరాలని కూడా చూడకుండా మానసికంగా హింసించడం జాలి కూడా లేకుండా తనని కొట్టడం తరువాత ఏడవడం చేసే ప్రసాద్ పాపపుట్టాక నీలని కూడా అనుమానించడం..సంబంధం అంటగట్టి మాటాడటం.తరువాత కొట్టడం..ఏడవడం..

 

సరళని కూడా తనలానే హింసించడం చేస్తున్నాడని తెలిసాక ఆ బంధం నుంచి బయటకు వచ్చి ఊపిరి పీల్చుకుంటుంది..తను బయటకు వస్తే వారిద్దరన్నా బాగుంటారనుకుని…

 

2 నీల తల్లి చంద్రకళ భర్త తాగుడు…కుటుంబ బాధ్యత తీసుకోకపోవడం…తో వివాహేతరసంబంధం కి వెళుతుంది..

 

3 సంపూర్ణ కు మానసికంగా అమాయకుడైన భర్త…పిల్లలు .తనకి ఆకర్షణ హోదాగల గొప్పజీవితం మీద..దానికోసం తనకు అందుబాటులో ఉన్న వనరులు వాడుకోడం తప్పు కాదనుకుంటుంది..నాగరికంగా అందంగా ఉన్న డ్వైక్రా గ్పూపు అతను చంద్రకాంత్ సహాయంతో అతని ఎడల ఆకర్షణా ఉంటుంది..సంఘంలో అతని సాయంతో ఎదుగుతుంది .

 

4 సదాశివ తల్లిదండ్రులు నీతాబాయ్ ప్రకాష్ ఒకరినొకరు ప్రేమించి నీలాబాయ్ తల్లిదండ్రులను ఎదిరించి పెళ్ళి చేసుకుని కూడా నీతాబాయ్ భర్త దగ్గరఆర్ధిక అసమానతలు…పెరిగిన వాతావరణం అత్తింట లేక ఎడ్జస్ట్ అవలేక పుట్టింటికి వెళ్ళిపోయి తన భర్తనే పుట్టింటికి పిలుచుకుంటుంది…అతనికది తీరని కోత..

 

నీల జీవితం సదాశివ తో కలిసి చేసే సహజీవనం చాలాబాగున్నట్లు చూపారు…సదాశివ తన భార్య కిష్టమైతే ఎలాటి మొహమాటాలు లేకుండా నీల అంతకుముందు ప్రేమించిన పరదేశితో శారీరకంగా గడుపు అని చెప్పేటంత మంచివాడే…మరి మానసికంగా ఆందోళనెందుకు పడతాడో?నీలతిరిగొచ్చేదాకా! ..అలాగే సదాశివ ప్రతిసంవత్సరం వసుంధరతో రెండురోజులు గడుపుతానంటే నీలకెంత అభద్రతో చదివాక సహజీవనాలలో కలిసిజీవించే ఆదర్శవాదులకు !కూడా బోలెడన్ని దిగుళ్ళు బెంగలు.. ఎన్నిఅభద్రతలు వేటాడుతాయో పక్కాగా తెలుస్తుంది..

 

పెళ్ళి సహజీవనాలలో భద్రత కొద్దోగొప్పో ఉండేది పెళ్ళిలోనే…కనీసం మగవాడు కొన్నిటికన్నా జవాబుదారిగా నన్నాఉంటాడు..పెద్దలు చేసిన పెళ్ళిళ్ళు ఎంత శాతం విఫలమో ప్రేమ పెళ్ళిళ్లూ అంతే…సహజీవనాలు అన్ని నీలలాగా ఎట్టిపరిస్ధితులలోనూ ఉండవు…అసలు ఆర్ధికఅసమానతలు లేని..ఆర్ధికస్వాతంత్ర్యం ఉన్నవారికే అంటే ఐతే దిగువ ఆర్ధికతరగతి లేదా ఎగువ ఆర్ధిక తరగతి..సమాన ఆర్ధిక తరగతులు ..స్వయం ప్రతిపత్తి ఉంటే సహజీవనాలు పనికివస్తాయే తప్ప డిపెండ్ అయే స్ధితి ఉండి సహజీవనాలలోకి వెళ్తే పరిస్ధితులేంటో నీలలో అసలెక్కడా చర్చింపబడలేదు. పైగా సహజీవనాలంటే బలేగుంటాయన్నంత బాగా వర్ణించారు….అంత ఈజీ గా నీలకెదురైనంత మంచి వ్యక్తులు సామాజిక భద్రత ఆర్ధిక ఉన్నతి ఉన్న కుటుంబంలో ఉన్న వ్యక్తి తో ఉండగలిగే పరిస్ధితులూ నూటికో కోటికో ఒక్కరికి దక్కుతాయ్…నీలలాటి పరిస్ధితి ఉన్నవారికి ..

 

అసలా మాటకొస్తే నీలకు తారసపడినవారంతా ఏదో ఒకరకంగా మంచివారే….ప్రసాద్ కూడా సరోజతో తన వివాహేతరసంబంధం యాక్సెప్ట్ చేసి నీల నిర్వికారంగా తనకి వళ్ళప్పచెప్తే బాగానే ఉండేవాడే..సరోజ మంచిదే…కానీ నీల యంత్రం కాదు…సూర్యం..ఆరంజ్యోతి…పోరాటమెలా చేయాలో చూపినా తమ్ముడు సూర్యంకోసం మైండ్ పోగొట్టుకున్న ఆరంజ్యోతి నీలలో అభద్రత ని నింపింది…

 

చిన్నపుడే ప్రశ్నించే నీల పెద్దైపోయేకొద్దీ .చాలాచోట్ల పోరాటమే మరచిపోయింది ..తన తల్లి దండ్రుల జీవితం చూసి తల్లి వివాహేతరసంబంధం మూలాన తను అనాధలా బతకవలసిన పరిస్ధితులలో తనజీవితం ఉన్నంతలో ఎలాగోలా సర్దుకుపోడానికి ప్రయత్నించే క్రమంలో ఫాదర్ దగ్గర గడిపేలా బాల్యం తననుతను మలచుకుంటుంది ..వివాహానికి కట్టుపడాలని గట్టిగా అనుకుని సర్దుకుని గడిపేయాలనే చూసింది ..ప్రసాద్ తో…వల్లకాని పరిస్ధితులలో బయటకు వచ్చేస్తుంది…సంపూర్ణ లాటి అండ దొరకడం కూడా అందరికీ కష్టమే…పరదేశి మంచివాడు..కానీ చేతనతో ఐదేళ్ళ లైవ్ రిలేషన్ షిప్ ఉందని తెలుసుకుని నేను నీతో కంటిన్యూ అవలేనని చెప్తుందే కానీ అంత ప్రేమించింది మరల ఎపుడూ మిత్తరికం నిలుపుకోవాలనే చూసినట్లనిపించదు…నీతాబాయ్ మంచిది..అజిత మంచిది..సదాశివ మంచివాడు…పైడమ్మ మంచిది….ఇలా అందరు మంచివారే …కానీ మనుషులు…కనక బలహీనతలూ ఉన్నవారిగా చూపిస్తారు..
మినో మాటలు నవల చివరిలో ఆమె ఆలోచనా ధోరణి సదాశివతో మాటలాడే పధ్దతి…ధిక్కారం…ప్రస్తుత జనరేషన్ ఎలా ఉండబోతుందో తేటతెల్లం చేసింది….

 

ఏదైనా నవలని కొన్నిచోట్ల ఇంకొంత కుదించినా బాగుండేదనిపించింది…శైలి ఆపకుండా చదివించినా సరే! పరదేశి పాత్ర ఐపోయేదాకా స్పీడ్ గా ఇంటరెస్టింగ్ గా చదువుతాం…తరువాత కధనం లో అంతకుముందు భాగంలో ఉన్న బిగీ పట్టు తగ్గింది…నీతాబాయ్ ప్రకాష్ ల ప్రేమకధ మరీ అంత వివరణ అవసరం లేదేమో ననిపించింది…పైడమ్మ పాత్ర నాకు చాలా నచ్చిన పాత్ర…అజిత పాత్ర అత్యాధునికంగా ఆలోచించే పాత్ర ..

 

కొన్నిఅవసరమైన చోట్ల మరీ క్లుప్తంగా ముగించారు అని నాకనిపించింది…..పరదేశి రీ ఎంట్రీ..నవలలో మరింత వివరిస్తే బాగుండేది…

 

సరళ మోహన్

విలువల్లో కలకలం రేపిన నీల

నవల చదవగానే తను మాట్లాడాలనుకున్నది ప్రశ్నల రూపంలో పంపి ఇంటర్వ్యూ చేసిన మౌళికి, స్పేస్ సమస్యలూ కత్తిరింపులూ లేకుండా ప్రచురించిన మనం టీమ్ కీ ధన్యవాదాలు.
*********
విలువల్లో కలకలం రేపిన ‘నీల’
డాక్టర్ కె.ఎన్. మల్లీశ్వరి పుట్టింది ఏలూరు దగ్గర పల్లెటూరు. నివాసం విశాఖపట్నం. గత పాతికేళ్లుగా విశాఖపట్నంతో వున్న అనుబంధం ఆమెలో సృజనశీలిని విస్తీర్ణం చేసిందని చెప్పొచ్చు. ఉత్తరాంధ్ర నాడిని పట్టుకున్న సృజనశీలి.కథకురాలుగా ఎంత ప్రసిద్ధమో జాజిమల్లి బ్లాగ్ కథలతో బ్లాగర్‌గా అంతే సుపరిచితం. వివిధ ప్రక్రియల్లో పదిహేను పుస్తకాలు ప్రచురించారు. ‘సోషలిస్ట్ ఫెమినిస్ట్‌ని నేను – నా ఆచరణ రంగం అదే’ అని చెప్తారామె. ప్ర.ర.వే జాతీయ కార్యదర్శిగా క్రియాశీలక పాత్రని నిర్వహిస్తున్నారు. ఆరేళ్ల పరిశ్రమ తర్వాత వచ్చిన ‘నీల’ ఆమె ఇటీవలి సృజన. ఆ నవల్లో విప్లవోద్యమ సృ్పహని అందించారు. ఒక విశాలమైన జీవితాన్నే కాదు, ఆ జీవితంతో ముడిపడిన అనేక విస్తృత జీవిత శకలాలను పరిచయం చేసిన గొప్ప నవల. తానా బహుమతి పొందిన నవల. ఈ నేపథ్యంలో మల్లీశ్వరితో ముఖాముఖి…

**********

‘నీల’ నవల రాయటానికి తొలి ప్రేరణ ఏమిటి ? ‘నీల’ నవల రాయడం వెనుక జరిగిన అంతర్మథనం ఏమిటి?

తొలి ప్రేరణ అనేది ఫలానా ఘటన ద్వారా జరిగింది అని చెప్పలేను. కథలూ విమర్శ ద్వారా నేను మాట్లాడు తున్నవి నాకు అసంపూర్ణంగా ఎపుడు అనిపించాయో కూడా చెప్పలేను. కానీ లోకం నుంచి నేను గ్రహిస్తున్నదాన్ని మళ్ళీ లోకంతోనే పంచుకోవడానికి నాకు విస్తృతమైన కాన్వాస్ కావాలనిపించింది. స్త్రీల జీవితాల్లో ఈ మూడు దశాబ్దాలుగా చాలా మార్పులు వచ్చాయి. అందులో కొన్ని మార్పులకి నే నూ లోనయ్యాను. ఈ మథనం బహుశా పదేళ్ళ కిందట మొ దలై ఉండొచ్చు. నన్నూ నా చుట్టూ ఆడవాళ్ళని మరింతగా ప్రేమించడం నాకొక అవసరంగా మారింది.

‘నీల’ నవల రాస్తూ వున్నప్పుడు మీ ముందు మీరెదుర్కొన్న ప్రశ్నలు, మీలో కలిగిన ప్రకంపనలు ఏమిటి?

వాస్తవభ్రాంతిని కలిగించే కల్పన చేయడం అంటే అస లు ముందు వాస్తవం గ్రహించగలగాలి. ఒకోసారి వాస్తవమే కల్పన కన్నా చిత్రంగా ఉంటుంది. నమ్మగలగాలి. సత్యాన్వే షణలో అప్పటివరకూ నమ్మిన విలువలు, విషయాలు దూదిి పంజెల్లా తేలిపోతాయి, తట్టుకోవాలి, పాత్రల కల్పనలో ప్రతి పాత్ర వద్దా రోజుల తరబడి నిల్చుని, ‘ఇక్కడ నువ్వు ప్రవే శించావా?’ అన్న ప్రశ్నని తరుచుగా ఎదుర్కొన్నాను. నేను, నన్ను నడిపించే సైద్ధాంతిక అంశాలు కేవలం అంతర్గత అవ గాహనగా మాత్రమే ఉండటానికి నిరంతరం హెచ్చ రించుకున్నాను.

సుమారు ఆరేళ్ల పాటు ‘నీల’ రచన సాగింది. రచన స్థితి, రచన అందించే గాఢత ఏ కోశాన చెదరలేదు. ఆరేళ్లుగా ‘నీలతో’ మీ ప్రయాణం ఎలా సాగింది? ఇంతకాలం ఒక రచనని ఎలా బాలెన్స్ చేయగలిగారు?

నా వ్యక్తిగత, సాహిత్య జీవితాల్లో ఈ నవల పూర్తి చేయడం అనే అంశానికి ప్రథమ ప్రాధ్యాన్యతని ఇచ్చాను. రక్తమాంసాలని అంటిపెట్టుకుని కాపాడే చర్మపుతీరున నవల నన్ను అతుక్కుని ఉంది, అది నా ఆకాంక్షా, దానికి ఉన్న శ క్తా, లేక రెండూనా అన్నది తెలీదు. ఇంట్లో ఉన్నా బైటకి వెళ్ళినా బస్సులో కూచున్నా, యాంత్రికమైన ఏ పని చేసు ్తన్నా లోపల ఒక మననం సాగుతూ ఉండేది. దాని వల్లనే ఇన్నేళ్ళ ప్రయాణం సాధ్యపడింది.

‘నీల’ ఇలా రూపొందటం వెనుక మీరు చేసిన గ్రౌండ్ వర్క్ ఏమిటి ?

సామాజిక రంగంలో అప్పటికి ఉన్న అవగాహనకి తోడు, నవల రాయడానికి ముందు, రాసే క్రమంలోనూ చాలా చోట్లకి తిరిగాను. సెలవులు వస్తే చాలు ఏలూరు వెళ్లి చుట్టుపక్కల గ్రామాలు తిరిగేదాన్ని. మా ఊళ్ళోనే చాలా చరిత్ర ఉంది. పంచాయితీ ఆఫీసులో కూచుంటే వర్తమాన గ్రామాలు నివ్వెరపరిచే నిజాలు చెపుతాయి. అట్లాగే పొదుపు సంఘాల గురించి చిత్రగారు (వేలూరి రామారావు) చాలా విషయాలు చెప్పడమే కాకుండా రెండుమూడు గ్రామాలు తిప్పి స్వయంగా ఆడవాళ్ళ నుంచి నిజాలు రాబట్టుకునేలా చేశారు. నారాయణ వేణు చోడవరం పరిసర గ్రామాలకి తీసుకువెళ్ళారు. ఈ పర్యటనలన్నీ రెండు ప్రాంతాల పొదుపుసంఘాల తారతమ్య పరిశీలనకి, అవగా హనని మెరుగు పరుచుకోవడానికి తోడ్పడ్డాయి.

నవలలో అన్నీ సజీవపాత్రలే. సంపూర్ణ, సరళ, అజితల వ్యక్తిత్వ తారతమ్యాలను ఎలా గ్రహించాలి?

ఆ మూడు పాత్రలూ వరుసగా శ్రామిక తరగతి, మధ్య తరగతి, మెట్రో తరగతి స్త్రీల జీవితాలకు ప్రతినిధులుగా ఉన్నాయి. వర్తమాన సమాజంలో ఈ మూడుతరగతుల మధ్య భేదాలే నవలలో కూడా తీసుకొచ్చే ప్రయత్నం చే శాను. అయితే కులవర్గ ప్రాంతాల పరంగా ఉండే వైరుధ్యా లను గుర్తిస్తూనే జెండర్ ఏకసూత్రతని నిలబెటా ్టలనుకున్నాను.

‘నీల’ పాత్రని నడిపించే సైద్ధాంతిక చోదక శక్తిని తీర్చిదిద్దినదేది?

నవలలో విషయం మీరు అడిగి ఉంటే కనుక, నీలకి సైద్ధాంతిక అవగాహన కలగడానికి ప్రేరణ అయినవాళ్లలో వసుంధర, ఆ ఇంటి వాతావరణం, సదాశివ, అతని వ్యకి ్తగత, సామాజిక, రాజకీయ ఆచరణలు. కొంతమేరకి పరదేశి. మళ్ళీ దానినంతటినీ ఆమె జీవితాలకి అన్వయించి చూసు కుంటూ సాగింది.

ఇపుడున్న వాతావరణంలో ‘నీల’ నవల ఎలాంటి కదలికలను కలిగించాలని అనుకుంటున్నారు?

మన ఉద్దేశాలు ఏవైనా ఉండొచ్చు, ఫలితాల నుంచి మాత్రమే మాట్లాడుకోగలం. ఒక పుస్తకం వెంటనే దాని ప్ర భావం చూపకపోవచ్చు, కొన్ని పుస్తకాలు కాలాలు గడిచాక అవసరంలోకి రావొచ్చు. ఇరవై ఏళ్ల అమ్మాయిల నుంచి ఎన బై ఏళ్ల పెద్దల వరకూ నవలని ప్రేమగా చదవడం ఒక ఫలి తం. నా వరకూ వచ్చిన స్పందనల్లో ఆసక్తిగా అనిపించిన పరిశీలన ఒకటి ఉంది. ముప్పై నుంచి యాబై ఏళ్ల మ ధ్య వయసున్న స్త్రీలను ఈ నవల కలవరానికి గురి చేసింది. విలువల ఘర్షణ జరుగుతున్నదని గ్రహిం చాను. ఇది కూడా నేను కోరుకున్నాను.

సైద్ధాంతిక భూమికలోంచి నీలని ఎలా చూడాలి? ఈ కోణంలో నీల నవలకి వున్న పరిమితులేమిటి, దాని విస్తరణా స్వభావం ఏమిటి ?

ఒక నవల చదవడం కోసం సైద్ధాంతిక అంశాల అవసరాన్ని అందరు పాఠకులు కోరు కోరు. కొంతమందికి అది చాలా అవసరం, అ ట్లాగే విమర్శకి సామాజిక శాస్త్రాలు, సిద్ధాంతాలు, ధోరణులు పనిముట్లు. మార్క్సిజం, అస్తిత్వవాదా లలో నుంచి నవలని చూడొచ్చు. స్థూలంగా – మా ర్క్సిజం మానవాళికి మేలు చేసే సిద్ధాంతం అని నమ్మి నా, సూక్ష్మస్థాయిలో కూడా బలంగా వ్యాఖ్యానించగల శక్తి నాకు లేదు. అనేక సందేహాలు, సంఘర్షణల మధ్యన ఉన్నాను. ఈ స్వభావం నవలకి కూడా పరిమితిగా మారిం దని నా అభిప్రాయం. అస్తిత్వధోరణుల సంక్లిష్టతలను దాటి, వారంతా సమూహంగా సాధించిన చిన్న చిన్న విజయా లను ఎత్తి చూపడమే దాని విస్తరణ.

స్త్రీ వాద సాహిత్యానికి ‘నీల’ కొత్త చేర్పు అనుకోవచ్చా?

అది విమర్శకులు చెప్పాలి. ‘నీల – చివరికి మిగిలేది – నవలల తారతమ్య పరిశీలన’ అన్న అంశానికి ఎంచుకుని ఒక జెఆర్‌ఎఫ్ స్కాలర్ పరిశోధన మొదలు పెట్టాడు. చూద్దాం ఏం చెపుతాడో.

ప్రరవేలో పనిచేయడం అనేది ‘నీల’ పాత్రని రూపొందించడంలో ఎంతమేరకు దోహదపడింది?

ప్రరవేలో పనిచేయడం అన్నది నా వ్యక్తిత్వాన్ని చాలా మార్చింది. జాజుల గౌరి, రత్నమాలక్క, పుట్ల హేమలత, కాత్యామేడం లాంటి వారి భుజాల మీద చేతులు వేసుకుని స్నేహితుల మాదిరి వర్తించగల ప్రజాస్వామికతని పరిచయం చేసింది. నిర్మాణాల్లో ఉండటం వల్ల పనికిమాలిన అహాలు చాలా మేరకి నశించి, సహనంగా ఆలోచించడం అలవాట వుతుంది. సమూహంలో ఉంటూనే నాకు నేనుగా నిలబడ టానికి ప్రరవే ప్రణాళిక సాయపడింది. ఇట్లా గ్రహించింది ఏది ఉందో ఆ మేరకి ఆ ప్రభావం నీల పాత్ర రూపకల్పనలో కూడా ఉంటుంది.

‘నీల’ నవలలో దళిత, విప్లవకోణాలని మేళవించడం అనేది నవల పునాదిలోనే వుంది. దీనిని వర్తమానానికి అనువర్తింప
చేయడంలో మీ ఆలోచనలేమిటి ? నవల ఏ మేరకు సాధ్యం చేసింది?

నిజానికి ఈ నవల విషయంలో సైద్ధాంతిక అంశాలు ముందుకు తోసుకు రాకుండా ఉండటానికి కఠిన నియమం చేసుకున్నాను. జీవితాలు అన్నీ మాట్లాడతాయి. పచ్చి వాస్త వికత ఉంటుంది. దానిని యథాతథంగా చెప్పేపుడు కళారూ పాలకి ఉండవలసిన ప్రాథమిక విలువల్ని గౌరవిస్తే చాలు. జీవితాలు మాట్లాడేవాటికి ఆకృతి కల్పించడంలో నాకున్న సైద్ధాంతిక అవగాహన అంతర్గతంగా పనిచేసి ఉండొచ్చు.

నవలలో హైందవ ఆధిపత్య భావజాలం చంద్రకళ చావు నుంచి సంపూర్ణ రాజకీయ ఎదుగుదల క్రమం వరకూ వుంది. ఈ
అవగాహనలో పూర్ణ పాత్ర విలువైనది. హైందవ ఆధిపత్య భావజాలాన్ని ధ్వంసం చేసే వ్యూహాన్ని నవల ఎంతవరకు సొంతం చేసుకుందనొచ్చు?

ఏ మతమైనా పితృస్వామ్యానికి భిన్నం కాదు. కాకపోతే భారతీయ సమాజంలో హిందూమతం, మెజారిటీ మతంగా ఉంది కనుక పితృస్వామ్యాన్ని అమలు చేయడంలో దాని పాత్ర ప్రస్ఫుటంగా కనిపిస్తుంది. చంద్రకళ మరణం విష యంలో అది పరోక్షశక్తి కావొచ్చు, పూర్ణ రాజకీయ ప్రయా ణంలో ప్రత్యక్షశక్తి కావొచ్చు. స్త్రీ పురుష సంబంధాల విషయంలో పైకి మేధావుల్లా మాట్లాడేవారు సైతం వ్యక్తిగతంలో ఎంత అల్పత్వంతో ఉంటారో చెపుతూ మా చందు ఒకమాట అంటాడు, ‘పైకి ఇన్ని కబుర్లు చెప్పే ప్రతి మగవాడి మనసు లోనూ ఒక భజరంగదళ్ కార్యకర్త ఉంటాడు’ అని. చంద్రకళ, పూర్ణ, నీల, వసుంధర, సదాశివ, మరీ ముఖ్యంగా అజిత – అటువంటి భావజాలాన్ని చావుదెబ్బ తీసిన పాత్రలే.

‘నీల’ నవలని ప్రధానంగా స్త్రీల సంఘర్షణలోంచి విస్తారంగా విశ్లేషణ చేసుకోవాల్సి వుంటుంది. మీరేమంటారు ?

ఆ గంటావీరులెవ్వరు?! అయినా అది నా పరిధిని దాటి న అంశం. నవలని అనేక మాధ్యమాల ద్వారా ఎక్కువ మందికి చేరేలా చూసుకోవడం కూడా రచయితల బాధ్యత అయింది. అదే పెద్దపని. విశ్లేషణలు వస్తే మంచిదేగా! లోకం గుర్తించే మంచీ చెడూ ఎట్లా ఉన్నాయో మనకీ తెలుస్తుంది.

స్త్రీ, పురుష సంబంధాలు ప్రజాస్వామీకరణం చెందటం అనేది నేటి సామాజికావరణంలో ఎలాంటి పాత్రని నిర్వహిస్తుందను కుంటున్నారు?

మానవ సంబంధాలు ప్రజాస్వామీకరణ చెందడం అనేదే చాలా కష్టమైన విషయం. ఇక లైంగిక నియంత్రణ బలంగా ఉండే స్త్రీ పురుష సంబంధాల విషయంలో అది మరింత కష్టం. పెట్టుబడిదారీ సమాజం ఎంత దుర్మార ్గమైనదైనా దాని ప్రయోజనాల కోసం కొన్ని ప్రజాస్వామిక విలువలని అనుమతిస్తుంది. స్త్రీలూ పురుషులు తమ బంధా లను నిలుపుకోవడానికి చేసుకుంటున్న సర్దుబాట్లను అందు లో భాగంగా చూస్తున్నాను.

స్త్రీవాద సాహిత్యంలో ఏవైనా ఒకటి రెండు మూస దోరణులను ఈ నవల బద్దలు కొట్టిందనుకోవచ్చా?

తొలి అడుగులకి విభ్రమ గొలిపే ఆదరణ ఉంటుంది కనుక మూస ఏర్పడుతుంది. తదనంతర సాహిత్యానికి దాని ని బద్దలుకొట్టే శక్తి సహజంగానే ఉంటుంది. కాలంవల్ల కూడా అది సాధ్యపడుతుంది. సంపూర్ణ, సరళ, నీల, పరదేశి, మినో పాత్రల చుట్టూ ఉన్న జీవితాలను, ఘటనలను రాస్తున్నపుడు మూసకి భి న్నంగా ఉన్నట్లు నాకు తోచింది. వాస్తవాన్ని విశ్లేషకులు చెప్పాలి.

అనేకులు ఆర్థిక అసమ సంబంధాల వలలో వున్న నేటికాలంలో సదాశివలాంటి పాత్రని నిజజీవితంలో వూహించొచ్చా? సామాన్య పేదజనం నుంచి సదాశివలు రూపొందే అవకాశాలను గురించి చెప్పండి?

వ్యక్తులు ఉదాత్తంగా ఉండటానికి – స్వేచ్ఛకి, విలువల ప్రయోగాలు చేయడానికి-ఆర్థిక స్థితిగతులకూ దగ్గర సంబం ధం ఉందని గుర్తించినపుడు నా గుండె కదలబారింది. సామాన్య పేదజనం పేదగానే ఉన్నపుడు సదాశివలు అక్కడి నుంచి రావడం అత్యంత అరుదు.

చంద్రకళకి, మినోకి వారధి నీల. పురోగామి మార్గంలో పయనించే పాత్ర నీలది. మినో భవిష్యత్తుపై నీల, సదాశివల భయాన్ని నవల ఈ కోణంలోంచి ఎలా అంచనా వేయాలి?

నవలకి రాసిన ముందుమాటలో ఈ స్థితిని వీరభద్రుడు చర్చించారు. పరిణామం రేఖీయంగా ఉండటం ఆధు నిక భావన అని, అది వర్తులంగా ఉంటుందని చెప్పే అత్యాధు నిక దశలో ఉన్నామని, దానికి మినో పాత్రని ఉదాహరణగా చూపించారు. ‘స్వేఛ్చ గురించి నీల వేసుకున్న ప్రశ్నలే ఇపుడు ఆమె కూతురు మినో వెయ్యడం కథని వర్తులం చేసింది’ అంటారాయన.

‘నీల’ నవల వచ్చిన ఈ సందర్భం ప్రత్యేకమైనది. ఒక సామాజిక స్పృహని అందించిన నవల. ఈ సందర్భంలో రాబోయే మీ తదుపరి రచనలను ఎలా నిర్వహించబోతున్నారు? రాబోయే రచనలపై నీల ప్రభావం ఎంత వుంటుంది?

వర్తమానంలో గిరిజనుల జీవితాలు నాకు ఎలా అర్థమ వుతున్నాయో రాయాలని ఉంది. ఇంకా ఒకటి రెండు అంశా లు మనసులో మెదులుతున్నాయి. మరీ అవసరం పడితే తప్ప – కొన్నేళ్ళపాటు నవలా ప్రక్రియలోనే ఉంటాను. నీల గురించి చాలామంది మాట్లాడుతున్నారు, ఆ స్పందనల ప్రభావం, తర్వాతి రచనల మీద అసాధారణ స్థాయిలో అయితే ఉండదు. ఏ రచన నేపథ్యం, దానికది స్వతంత్రంగానే ఉంటుంది. నీలలో వచ్చిన చిన్నచిన్న తప్పొ ప్పుల స్పృహ మాత్రం ఉండొచ్చు.

చివరగా ‘నీల’ నవల ద్వారా మీరు ఆకాంక్షిస్తున్నది ఒక్క మాటలో చెప్పండి?

లైంగిక విలువల పేరుతో పురుషులూ స్త్రీలూ సాగించే, గురయ్యే హింస నుంచి విముక్తి పొందాలి.

ఇంటర్వ్యూ : బాల సుధాకర్ మౌళి
కవి, ఉపాధ్యాయుడు