ఈ ఆదివారం ఇంత గొప్పగా మొదలవుతుందనుకోలేదు.
పొద్దున్నే బద్దకం కాకుండా నరనరాల్లో ఇలా ఉరవళ్ళు తొక్కుతున్నదేంటి?
సంతోషమా,దుఃఖమా,ప్రేమా,తపనా,
పరిసరాల్లో ఇలా పరవళ్ళు తీస్తున్నదేంటి?
ఇష్టమా,అద్భుతమా,మైమరుపా,సంతృప్తా
ఇది వసీరా కవిత్వం కాక మరేంటి?
ఎంత మందిని జయించిందో ఏమో
మా చెడ్డ గర్వంగా నా మీదకి లంఘిస్తుంది దుఃఖం
సాచి లెంపకాయ కొడతాను
కళ్ళు తిరిగి నా కాళ్ళ దగ్గర కూలబడుతుంది
దుఃఖం భుజాలు పట్టుకు లేవనెత్తి
కళ్ళలోకి చూసి నవ్వుతాను
అసలే ఉడుకుమోతు
అందుకని దుఃఖం ఒళ్లంతా కితకితలు పెడతాను
అపుడు తడికళ్ళతో పకపకా నవ్వుతుంది
నేనూ దుఖమూ చెట్టాపట్టాలేసుకుని
హోటల్ కి పోయి టీ తాగుతాం
ఒకళ్ళమీదొకళ్ళు జోకులేసుకుంటాం
దుఃఖానికి వీడ్కోలు చెప్తూ అంటాను
మళ్ళీ ప్రయత్నించకేం
నువ్వే ఓడిపోతావు
కానీ సాటివాళ్ళు కష్టాల్లో ఉన్నపుడు
నేను మనిషినని గుర్తు చేయడానికి
తప్పనిసరిగా నా దగ్గరికి రా
నన్ను సాచి లెంపకాయ కొట్టి మనిషిని చెయ్యి
నేడు ప్రజల ఆలోచనలలో వస్తున్న మార్పులకు అనుగుణంగా సాహిత్యం లోనూ మార్పులు వస్తూ, ఉద్యమాలు పుట్టుకొచ్చాయి. 20వ శతాబ్దంలో సాహిత్య స్వరూప స్వభావాల్లో గణనీయమైన మార్పులు రావడం ప్రారంభమయింది. ప్రాచీన సాంప్రదాయ శైలిని దాటి ఆధునిక, అభ్యుదయ, అత్యాధునిక(పొస్త్ మొదెర్న్) విప్లవం, స్త్రీవాదం, దళితవాదం, మైనారిటీ వాదం ప్రాంతీయ అస్తిత్వవాదాలుగా మార్పుచెందింది. అంతేకాక దేశంలో వస్తున్న ఆర్థిక, రాజకీయ సామాజిక మార్పులను కూడా కలుపుకుంటూ సాహిత్యం ముందుకు నడుస్తొనది. భాష కూడా ఒక వర్గనికి మాత్రమే అర్థమయ్యే స్థాయి నుండి వ్యవహారిక శైలిని సంతరించుకుని సామాన్య ప్రజలకు చేరువయింది. రచనా వస్తువు, శిల్పం కూడా కాలానికనుగుణంగా ఎన్నదగిన మార్పుచెందింది. రచనకి సామాజిక ప్రయోజనం ఉంది అనుకుంటే ఈ మార్పు సహజమైనది,శుభసూచకమైనది కూడాను.
విప్లవ, అస్థిత్వ వాదాలు, ప్రాంతీయ వాదాలు అనేవి సాహిత్యంలో ఒక భాగంలా ఉండాలి కానీ తమ ఆధిపత్యం ప్రకటించుకునే దిశలో ఉండకూడదు. కానీ ఈ సాహిత్యాలలో చాలామేరకు ఆధిపత్య నిరూపణ, ‘మేము ఒక వర్గం’ అని నిరూపించుకోవాలనే దిశలో ముందుకెళ్తున్నట్టు తోస్తున్నాయి. ఆ క్రమములో ఘర్షణల స్థాయి పెరుగుతున్నదని నా అభిప్రాయం. స్వేచ, హక్కుల కోసం పోరాడుతున్న ఉద్యమాలలో కొంత ఆవేశం ఉండడం సహజం. ఆ ఆవేశాన్ని కయ్యానికి కాకుండా పట్టుదలగా మార్చుకునే పద్ధతిని అవలంబించాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.
నాకు అంత అవగాహన లేదు.
విప్లవ సాహిత్యోద్యమం ఎదిగినంతగా అస్తిత్వ ఉద్యమాలు ఎదగలేదు. వాటికి రావలసిన ప్రాముఖ్యత, గుర్తింపు ఇంకా రాలేదు. ఉద్యమ చైతన్యం ఉన్నవారు, ఆ వర్గంలో ఉన్నవారు, మరికొందరు తప్ప ఈ ఉద్యమాలపై చిన్నచూపు చూసేవారే ఎక్కువ. ఈ దశలో సొంత సాహిత్య విమర్శ అభివృద్ది చేసుకోవడం కష్టతరం. అది జరగలేదు.
నాకు అంత అవగాహన లేదు.
ఇతర భాషాసాహిత్యాలతో పోలిస్తే ముఖ్యంగా తెలుగు సాహిత్య ప్రభావం సామాన్య ప్రజలపై అనుకున్న స్థాయి లో లేదు. అందునా అస్తిత్వ ఉద్యామాలపై అవగాహన, వాటి ప్రభావం ఇంకా తక్కువ. ఉజ్జ్వల దశ అన్నది చాలా పెద్ద మాట….ప్రాచీన సాహిత్యనికి వచ్చినంత గుర్తింపు విప్లవ అస్తిత్వ ఉద్యమాలకి ఇంకా రాలేదు. ఈ విషయంలో అస్తిత్వ సాహిత్యం కన్నా విప్లవ సాహిత్యం కొంత మెరుగుగా ఉన్న విషయం వాస్తవం. విప్లవ సాహిత్యోద్యమాన్ని సామాన్య ప్రజలలోకి తీసుకెళ్ళగలిగే కొన్ని మధ్యమాలు ఉన్నాయి. కొంత రాజకీయ సహకారం కూడా లభిస్తోంది. కానీ అస్తిత్వ ఉద్యమాలు ఇంకా బాల్య దశలోనే ఉన్నాయి. వాటిని ప్రజలలోకి తీసుకెళ్ళగలిగే మాధ్యమాలు లేవు. అస్తిత్వ ఉద్యమల గురించి అవగాహనే చాలా తక్కువమందికి ఉంది. ఈ ఉద్యమాలు ఇంకా ఎంతో ఎదగాల్సి ఉంది.
విప్లవ సాహిత్యోద్యమం నుంచీ అస్తిత్వ ఉద్యమాల వరకూ అన్నింటినీ సమన్వయ పరిచే ప్రగతి శీల దృక్పధం “మానవతావాదం”. వ్యక్తివాదం, వర్గవాదం స్థాయినుండి మానవతావాదం రచనలకు ప్రాతిపదిక అయ్యే స్థాయికి ఎదగాలి. భవిష్యత్తులో మానవతావదమే ధ్యేయంగా సాహిత్యరచన కొనసాగుతందని ఆశిస్తున్నాను.
